ΠΑΡΑΠΟΝΟ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΓΙΑ ΕΚΠΟΜΠΗ ΜΕ "ΤΡΑΝΣΕΞΟΥΑΛ"

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (16/10/7/2012) από γυναίκα ότι στη διάρκεια της εκπομπής «Τολμώ» του ΣΙΓΜΑ, τον Ιούλιο του 2012, αποκαλύφθηκαν προσωπικά στοιχεία της ταυτότητας της ιδίας και των τριών παιδιών της. Επίσης παραπονέθηκε ότι το περιεχόμενο της εκπομπής προκάλεσε πόνο και αναστάτωση στην ίδια και τα παιδιά της. Η εκπομπή είχε σα θέμα της ζωή ενός τρανσέξουαλ ατόμου – ενός άνδρα που είχε παντρευτεί και αποκτήσει τρία παιδιά προτού υποβληθεί σε επέμβαση αλλαγής φύλου. Σύμφωνα με το παράπονο, στη διάρκειά της εκπομπής αναφέρθηκαν στοιχεία που οδηγούσαν στην αποκάλυψη της ταυτότητας της ιδίας ως πρώην συζύγου του τρανσέξουαλ και των τριών παιδιών της και ειδικότερα ο τόπος καταγωγής του, η πόλη διαμονής του με την οικογένειά του για 10 χρόνια και το είδος της εργασίας που έκανε. Ανέφερε ότι μόλις αντιλήφθηκε από τα πρώτα λεπτά το αντικείμενο της εκπομπής τηλεφώνησε και ζήτησε να σταματήσει η μετάδοση, αλλά της έκλεισαν το τηλέφωνο και στη συνέχεια δεν απαντούσαν στα τηλεφωνήματά της. Η παραπονούμενη υποστήριξε ότι δέχθηκε τουλάχιστο 12 τηλεφωνήματα και μηνύματα από γνωστούς και φίλους που αντιλήφθηκαν ότι επρόκειτο για τον πρώην σύζυγό της. Περαιτέρω ανέφερε ότι διαταράχθηκε στο μέγιστο η ζωή της οικογένειας και των τριών παιδιών της, που είχαν άγνοια για την αλλαγή φύλου του πατέρα τους. Εξ άλλου, η παραπονούμενη ανέφερε ότι στη διάρκεια της εκπομπής αναφέρθηκαν σοβαρές ανακρίβειες, όπως για παράδειγμα ότι η ίδια γνώριζε για την κατάσταση του συζύγου της και ότι επέδειξε κατανόηση και προσπάθησε να τον βοηθήσει, καθώς και για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες χώρισε το ζευγάρι. Ζητήθηκαν οι θέσεις του παρουσιαστή της εκπομπής Ανδρέα Δημητρόπουλου ο οποίος ανέφερε στην Επιτροπή ότι στη διάρκεια της εκπομπής δεν αναφέρθηκε οποιοδήποτε συγκεκριμένο στοιχείο που θα μπορούσε να αποκαλύψει την ταυτότητα της παραπονούμενης ή που ήταν δυνατό να τη θίξει. Επίσης ανέφερε πως ό,τι ειπώθηκε από τον καλεσμένο στην εκπομπή δεν ήταν προσχεδιασμένο και ότι δεν υπήρχε σκοπός να αναστατωθεί η παραπονούμενη και τα παιδιά τη. Πρόσθεσε ότι επρόκειτο για ζωντανή εκπομπή, στην οποία ο παρουσιαστής δεν ήταν δυνατό να έχει τον απόλυτο έλεγχο για το τι θα έλεγε ο φιλοξενούμενος. Ανέφερε επίσης ότι ανακρίβειες στα λεχθέντα από το φιλοξενούμενο άτομο δεν ήταν δυνατό να ελεγχθούν είτε πριν είτε μετά. Ο κ. Δημητρόπουλος ανέφερε ότι σκοπός της εκπομπής ήταν να προωθηθεί η αποδοχή της διαφορετικότητας. Είπε επίσης ότι έγινε σκέψη να χρησιμοποιηθεί ηλεκτρονική σκίαση αλλά τελικά η επιλογή αυτή αποκλείστηκε, δεδομένου του σκοπού της εκπομπής. Η Επιτροπή είδε το περιεχόμενο της εκπομπής από μαγνητοσκόπηση και αφού εξέτασε τις εκατέρωθεν θέσεις αποφάσισε ότι στη διάρκεια της εκπομπής δεν αποκαλύφθηκαν στοιχεία προσωπικού χαρακτήρα τρίτων προσώπων, όπως ονόματα, συγκεκριμένες διευθύνσεις κατοικίας ή άλλα προσδιοριστικά στοιχεία ταυτότητας. Εγιναν μεν αναφορές στον τόπο καταγωγής του φιλοξενούμενου, στο είδος εργασίας του, στην πόλη διαμονής του κλπ, τα οποία όμως αφορούσαν σε πολύ απομακρυσμένο χρόνο. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή έκρινε πως οι αναφορές ήταν πολύ έμμεσες όσον αφορά στην παραπονούμενη και ότι τα στοιχεία αυτά δεν θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην αποκάλυψη της ταυτότητας της σε ένα ευρύτερο κοινό, πέραν των προσώπων του άμεσου περιβάλλοντός της, δεδομένου και του χρόνου που είχε παρέλθει. Η Επιτροπή έλαβε υπόψη ότι στη διάρκεια μιας ζωντανής εκπομπής είναι δυνατό να λεχθούν μη επιθυμητά πράγματα, χωρίς όμως να σημαίνει ότι το γεγονός αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως άλλοθι όταν θίγονται τρίτα πρόσωπα. Το γεγονός αυτό υπογραμμίζει την υποχρέωση που έχουν οι παρουσιαστές να παρεμβαίνουν έγκαιρα, αποφασιστικά και διορθωτικά όταν επιβάλλεται. Η Επιτροπή αποφάσισε ότι, επειδή δεν αναφέρθηκαν στοιχεία που να παραπέμπουν κατά άμεσο και σαφή τρόπο σε τρίτα άτομα, θα ήταν άνευ αντικειμένου να υπεισέλθει στο θέμα ενδεχόμενων ανακριβειών που αφορούσαν στα άτομα αυτά. Ως προς το παράπονο που υποβλήθηκε για πρόκληση πόνου και αναστάτωσης στα παιδιά της παραπονουμένης, η Επιτροπή έλαβε υπόψη ότι τα παιδιά ήταν ενήλικα άτομα και ως εκ τούτου αποφάσισε, σύμφωνα με την πάγια πρακτική της, ότι δεν θα μπορούσε να εξετάσει παράπονο για ενδεχόμενη παραβίαση δικαιωμάτων τρίτων ατόμων.

ΠΑΡΑΠΟΝΟ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΓΙΑ "ΜΑΓΕΙΡΕΥΜΑ ΑΡΙΘΜΩΝ"

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (21/23/8/2012) από τον προϊστάμενο του Γραφείου Διοικητή & Επικοινωνίας της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου κ. Γιώργο Μ. Γεωργίου για δημοσίευμα στην ιστοσελίδα SigmaLive στις 31 Ιουλίου, 2012. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, που επικαλείτο πηγές του Υπουργείου Οικονομικών, ο ίδιος ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, σε συνάντηση που είχε με την Τρόικα ανέφερε ότι θα χρειάζονταν 10 δισεκατομμύρια ευρώ για ανακεφαλαιοποίηση των Τραπεζών, προκειμένου να ενισχυθεί η κυβερνητική θέση πως η Κύπρος εντάσσεται στο μηχανισμό στήριξης της ΕΕ λόγω τραπεζών και όχι λόγω δημοσιονομικών προβλημάτων. Ωστόσο, σύμφωνα πάντα με το δημοσίευμα, «όταν διαπιστώθηκαν οι συνέπειες από το παραφούσκωμα του ποσού, κυβέρνηση και κεντρική ανέκρουσαν πρύμναν και άρχισαν να μιλούν για χαμηλότερο ποσό, που θα είναι μικρότερο των 10 δισεκατομμυρίων». Ο παραπονούμενος ανέφερε ότι το δημοσίευμα, υπό τον τίτλο «Κυβέρνηση και Κεντρική Τράπεζα ‘μαγειρεύουν αριθμούς’ του Θανάση Αθανασίου δεν ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα, δεν επιδείκνυε σεβασμό προς την αλήθεια και το δικαίωμα του κοινού για την αλήθεια και έπληττε το θεσμό της Κεντρικής Τράπεζας, «με ενδεχόμενο να επιφέρει σοβαρότατες και αρνητικές συνέπειες στη χρηματοοικονομική σταθερότητα». Ο συντάκτης της είδησης απάντησε ότι οι πληροφορίες του ήταν «διασταυρωμένες και εγκυρότατες και ότι «αντιδεοντολογικό και ανήθικο» θα ήταν να έχει τέτοιες πληροφορίες και να τις κρύψει. Επίσης ανέφερε ότι δημοσίευσε στο τέλος της είδησης τη διάψευση των πληροφοριών, που έκαμε κυβερνητική πηγή και την επομένη δημοσίευσε ανακοίνωση της Κεντρικής Τράπεζας, που επίσης διέψευδε κατηγορηματικά τις πληροφορίες. Ενώ η εξέταση της υπόθεση βρισκόταν σε πολύ προχωρημένο στάδιο, ο παραπονούμενος, ενεργώντας εκ μέρους της Κεντρικής Τράπεζας, απέσυρε το παράπονο. Εν όψει το ανωτέρω, και παρά το γεγονός ότι η υπόθεση βρισκόταν σχεδόν στο τέλος της, η Επιτροπή έδωσε τη συγκατάθεσή της για απόσυρση του παραπόνου, στο πλαίσιο της πρόνοιας του Κώδικα για φιλική διευθέτηση, με βάση το άρθρο 17 των κανονισμών λειτουργίας της. Κατόπιν τούτου η υπόθεση θεωρήθηκε ως διευθετηθείσα.

ΠΑΡΑΠΟΝΟΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ "ΑΠΟΛΥΣΗ" ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΛΑΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (22/23/8/2012) από τον προϊστάμενο του Γραφείου Διοικητή & Επικοινωνίας της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου κ. Γιώργο Μ. Γεωργίου για δημοσίευμα στην ιστοσελίδα SigmaLive στις 31 Ιουλίου, 2012. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Πανίκος Δημητριάδης διαβίβασε, στην παρουσία του Υπουργού Οικονομικών και του εκ των συνεργατών του διοικητή Σπύρου Σταυρινάκη, την επιθυμία του προέδρου της Δημοκρατίας για απομάκρυνση του προέδρου της Λαϊκής Τράπεζας Μιχάλη Σαρρή. Το δημοσίευμα επέκρινε τον Πανίκο Δημητριάδη ότι ενεργώντας με αυτό τον τρόπο «ανέλαβε ουσιαστικά ρόλο «μεταφορέα» των επιθυμιών του Προέδρου της Κυβέρνησης, ενεργώντας αντ’ αυτού». Επίσης έθετε το ερώτημα γιατί δεν δόθηκε στο Μιχάλη Σαρρή επιστολή και παρέθετε ως απάντηση δηλώσεις «έγκριτου νομικού» σύμφωνα με τον οποίο ο μόνος λόγος για τον οποίο θα μπορούσε να ζητηθεί παραίτησή του από την Κεντρική Τράπεζα ήταν ότι ήταν μη προσοντούχος για τη θέση, γεγονός που δεν μπορούσε να υποστηριχθεί. Επίσης διατυπωνόταν ο ισχυρισμός ότι ένας πρόσθετος λόγος απομάκρυνσης του κ. Σαρρή από την προεδρία της Λαϊκής ήταν ότι αρνήθηκε να παραχωρήσει δάνειο πολλών εκατομμυρίων στο σωματείο «Ομόνοια». Ο παραπονούμενος ανέφερε ότι το δημοσίευμα, υπό τον τίτλο «Ολίσθημα διοικητή, πλήγμα στο θεσμό» της Νάνσιας Παλάλα δεν ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα, δεν επιδείκνυε σεβασμό προς την αλήθεια και το δικαίωμα του κοινού για την αλήθεια και έπληττε το θεσμό της Κεντρικής Τράπεζας, «με ενδεχόμενο να επιφέρει σοβαρότατες και αρνητικές συνέπειες στη χρηματοοικονομική σταθερότητα». Η Νάνσια Παλάλα απάντησε ότι το δημοσίευμά της, που πρωτοεμφανίστηκε στην εφημερίδα «Σημερινή» ανταποκρινόταν πλήρως στην πραγματικότητα, γιατί στηριζόταν σε πλήρως εξακριβωμένες πληροφορίες, τις οποίες εξασφάλισε «από εγκυρότατες πηγές που είναι σε θέση να γνωρίζουν τι έγινε και τι διημείφθη στη συνάντηση του διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας με το Μιχάλη Σαρρή, στην παρουσία του Υπουργού Οικονομικών και στελέχους της Κεντρικής Τράπεζας». Ενώ η εξέταση της υπόθεση βρισκόταν σε πολύ προχωρημένο στάδιο, ο παραπονούμενος, ενεργώντας εκ μέρους της Κεντρικής Τράπεζας, απέσυρε το παράπονο. Εν όψει το ανωτέρω, και παρά το γεγονός ότι η υπόθεση βρισκόταν σχεδόν στο τέλος της, η Επιτροπή έδωσε τη συγκατάθεσή της για απόσυρση του παραπόνου, στο πλαίσιο της πρόνοιας του Κώδικα για φιλική διευθέτηση, με βάση το άρθρο 17 των κανονισμών λειτουργίας της. Κατόπιν τούτου η υπόθεση θεωρήθηκε ως διευθετηθείσα.

ΠΑΡΑΠΟΝΟ ΓΙΑ ΤΟ ΧΕΙΡΙΣΜΟ ΕΙΔΗΣΗΣ ΓΙΑ ΖΗΜΙΑ ΣΕ ΙΧΘΥΟΚΛΩΒΟΥΣ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (23/19/9/2012) από την SEAWAVE FISHERIES για τον τρόπο με τον οποίο τα ΜΜΕ παρουσίασαν δολιοφθορά σε ιχθυοκλωβούς στην περιοχή της Ακτής του Κυβερνήτη που είχε ως αποτέλεσμα να ξεφύγουν εμπορεύσιμα ψάρια τσιπούρες βάρους 70 τόνων. Το παράπονο ανέφερε ότι, «όπως πάντοτε όλα τα Μ.Μ.Ε αντιμετωπίζουν αυτές τις δραματικές στιγμές της τραγωδίας, της καταστροφής και της απόγνωσης ως κωμωδία, σαν μέρες χαράς, διασκέδασης και ξεκούρασης για το κοινό.» Παρέθετε τίτλους ειδήσεων, χωρίς να αναφέρει πού δημοσιεύθηκαν και πρόσθετε πως «αυτό γίνεται πάντα σε κάθε καταστροφή και σιγά σιγά έχουν εμπεδώσει στο κοινό την πεποίθηση ότι τέτοια εγκλήματα, είναι καλοδεχούμενα και απαραίτητα στον κόσμο που «απολαμβάνει» το χόμπι του». Περαιτέρω ανέφερε ότι «…όλοι αυτοί ΕΝΟΡΧΗΣΤΡΩΜΕΝΑ, έδρασαν σαν υποστηρικτές περίπου του εγκλήματος» και ότι με πυρήνα ρεπορτάζ και ανταποκρίσεις «όλα τα Μ.Μ.Ε έδωσαν τεράστια δημοσιότητα στο έγκλημα, και το παρουσίασαν σαν ‘μέρα χαράς και ευτυχίας και μάννα εξ' ουρανού'». Ωστόσο, συγκεκριμένο παράπονο διατυπώθηκε μόνο για δύο δημοσιεύματα στο «Φιλελεύθερο», στις 7 και 12 Σεπτεμβρίου, με τον ισχυρισμό ότι οι συντάκτες των ειδήσεων και οι εφημερίδες που τους εργοδοτούν «καθίστανται αυτόματα αυτουργοί διάπραξης νέων εγκλημάτων και στέλλουν το μήνυμα ότι τέτοια εγκλήματα δεν είναι κάτι κακό». Περαιτέρω, το παράπονο αναφερόταν στη συρροή εκατοντάδων ερασιτεχνών ψαράδων στις ακτές και πρόσθετε πως «το επόμενο βήμα θα αναζητούν τρόπους να ξαναζήσουν τέτοιες στιγμές. Εξάλλου τα Μ.Μ.Ε ΟΛΑ, επιμένουμε, αφήνουν άμεσα ή έμμεσα να νοηθεί ότι κάθε άλλο παρά έγκλημα είναι». Η Επιτροπή επιθυμεί να ξεκαθαρίσει, ευθύς εξ αρχής, ότι με βάση τον Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας και τους κανονισμούς λειτουργίας της, εξετάζει παράπονα τα οποία αφορούν σε συγκεκριμένο ή συγκεκριμένα ΜΜΕ και όχι καταγγελίες για συγκεκριμένες παραβιάσεις του Κώδικα εναντίον των ΜΜΕ και των δημοσιογράφων γενικά και αόριστα.. Κατά συνέπεια, ασχολήθηκε μόνο με το παράπονο που αφορούσε σε δύο συγκεκριμένα δημοσιεύματα του «Φιλελεύθερου». Αφού εξέτασε τόσο το κείμενο του παραπόνου όσο και τα συγκεκριμένα δημοσιεύματα, διαπίστωσε ότι, αντίθετα με τον ισχυρισμό που διατυπώθηκε στο παράπονο ότι παραγνωρίστηκε το έγκλημα, στο ρεπορτάζ στις 7 Σεπτεμβρίου τονιζόταν ότι επρόκειτο για εγκληματική ενέργεια που είχε ως αποτέλεσμα την απελευθέρωση 70 τόνων εμπορεύσιμης τσιπούρας. Το ρεπορτάζ ήταν αφιερωμένο κατά το ήμισυ της έκτασής του στην καταστροφή που προκάλεσαν άγνωστοι και έκανε σαφή αναφορά σε κακόβουλη ζημιά και εγκληματική ενέργεια, καθώς και στην πρόκληση χρηματικής απώλειας 400.000 ευρώ, για την οποία δεν υπάρχει ασφαλιστική κάλυψη. Το υπόλοιπο μέρος του ρεπορτάζ ήταν αφιερωμένο στις συνέπειες από την απελευθέρωση των ψαριών και ειδικότερα στη συρροή πολλών ψαράδων στις ακτές για την αλίευσή τους. Η περιγραφή των σκηνών που διαδραματίστηκαν στις ακτές θεωρήθηκε από την Επιτροπή θεμιτή, στο πλαίσιο του δικαιώματος του δημοσιογράφου στην ελευθερία έκφρασης. Εξ άλλου, η Επιτροπή αποφάσισε ότι αποτελεί δικαίωμα των δημοσιογράφων να επιλέγουν τον τρόπο παρουσίασης των ειδήσεών τους, εφ’ όσο τηρούν την πρόνοια του Κώδικα για σεβασμό της αλήθειας και του δικαιώματος του πολίτη για αντικειμενική, ολοκληρωμένη και έγκυρη πληροφόρηση. Το ρεπορτάζ του «Φιλελεύθερου» της 12ης Σεπτεμβρίου ήταν αφιερωμένο στο γεγονός της εμφάνισης και στην παραλία της Λάρνακας τσιπούρων που διέφυγαν από τους ιχθυοκλωβούς της θάλασσας της Ακτής του Κυβερνήτη και στη συρροή εκατοντάδων ψαράδων στις ακτές. Η Επιτροπή αποφάσισε ότι η περιγραφή των σκηνών που διαδραματίστηκαν αποτελούσε δικαίωμα του δημοσιογράφου στο πλαίσιο της ελευθερίας έκφρασης. Εν όψει των ανωτέρω, κρίθηκε αβάσιμο το παράπονο ότι συντάκτες και εφημερίδες καθίστανται «αυτουργοί διάπραξης νέων εγκλημάτων και στέλλουν το μήνυμα ότι τέτοια εγκλήματα δεν είναι κάτι κακό». Η Επιτροπή αποφάσισε ότι το παράπονο πως οι δημοσιογράφοι ενήργησαν ενορχηστρωμένα και έδρασαν ως υποστηρικτές του εγκλήματος είναι γενικό, αόριστο και δεν υποστηρίζεται από τα γεγονότα και ως εκ τούτου δεν μπορούσε να γίνει αποδεκτό.

ΑΠΟΣΥΡΘΕΝ ΠΑΡΑΠΟΝΟ ΓΙΑ ΛΟΓΟΚΛΟΠΗ ΑΠΟ ΙΣΤΟΤΟΠΟ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (20/10/8/2012) από το δημιουργό και διαχειριστή της ενημερωτικής ιστοσελίδας http://www.sotiranews.com Μαρίνο Παυλικκά για λογοκλοπή από την Ελευθερία Σωφρονίου, δημιουργία και διαχειρίστρια της ιστοσελίδας http://www.famagusta-news.com. Ειδικότερα, ανέφερε ότι στις 7 Αυγούστου, 2012, είχε αναρτήσει την ακόλουθη είδηση στην ιστοσελίδα του. «Ο Δήμος μας απέκτησε τη δική του υπερσύγχρονη ιστοσελίδα. Πραγματικότητα έγινε μετά από πολύ κόπο και αρκετή δουλειά η ιστοσελίδα του Δήμου μας, που από σήμερα μπορεί κανείς να την επισκεφθεί κανονικά... Όπως αναφέραμε και σε προηγούμενές μας αναρτήσεις, η ιστοσελίδα του Δήμου αποτελεί ένα υπερσύγχρονο μέσο επικοινωνίας από και προς τον πολίτη. Όπως δήλωσε σήμερα ο Δήμαρχος Σωτήρας, μετά την δημοσιοποίησή της, "ο Δήμος αποκτά επιτέλους τη δική του φωνή, όπου η πληροφόρηση θα γίνεται αμφίδρομα, δηλαδή προς και από τον δημότη της Σωτήρας". Η ιστοσελίδα δεν έχει τελειοποιηθεί πλήρως, καθώς αναμένονται να δημοσιοποιηθούν περισσότερες τρισδιάστατες εικονικές περιηγήσεις από διάφορα αξιοθέατα, καθώς και διαδικτυακή λήψη αρχείων, καθώς και η υπηρεσία Εξυπηρέτησης του Πολίτη που θα γίνει σύντομα πραγματικότητα. Επισκεφθείτε, λοιπόν, την ιστοσελίδα του Δήμου μας στη διεύθυνση: sotira.org.cy» Στις 10 Αυγούστου, η ιστοσελίδα http://www.famagusta-news.com/ δημοσίευσε την ακόλουθη είδηση: «Σάρκα και οστά έχει πάρει μετά από πολύ κόπο και αρκετή δουλειά η ιστοσελίδα του Δήμου Σωτήρας. Όπως δήλωσε ο Δήμαρχος Σωτήρας, Γιώργος Τάκκας, μετά την δημοσιοποίησή της, «ο Δήμος αποκτά επιτέλους τη δική του φωνή, όπου η πληροφόρηση θα γίνεται αμφίδρομα, δηλαδή προς και από τον δημότη της Σωτήρας». Η ιστοσελίδα δεν έχει τελειοποιηθεί πλήρως, καθώς αναμένονται να δημοσιοποιηθούν περισσότερες τρισδιάστατες εικονικές περιηγήσεις από διάφορα αξιοθέατα, καθώς και διαδικτυακή λήψη αρχείων, καθώς και η υπηρεσία Εξυπηρέτησης του Πολίτη που θα γίνει σύντομα πραγματικότητα. Επισκεφθείτε, λοιπόν, την ιστοσελίδα του Δήμου Σωτήρας στη διεύθυνση: sotira.org.cy.» Ζητήθηκαν οι απόψεις της διαχειρίστριας της ιστοσελίδας, αλλά προτού ληφθούν ο παραπονούμενος πληροφόρησε την Επιτροπή ότι επιθυμούσε να αποσύρει το παράπονό του, ύστερα από προσωπική επικοινωνία με την καθ’ ης το παράπονο, κατά την οποία, όπως ανέφερε, υπήρξε «πλήρης κατανόηση και ταύτιση απόψεων». Μετά την εξέλιξη αυτή, η Επιτροπή αποφάσισε ότι θεωρεί το θέμα ως διευθετηθέν. Ωστόσο, με αφορμή το παράπονο αυτό, η Επιτροπή θεώρησε χρήσιμο να επαναλάβει προηγούμενη υπόμνησή της ότι η δεοντολογία, αλλά και η στοιχειώδης αβρότητα, επιβάλλουν όπως σε περιπτώσεις στις οποίες χρησιμοποιούνται κείμενα που έχουν δημοσιοποιηθεί προηγουμένως, γίνεται αναφορά στην πηγή τους. Η πρακτική αυτή όχι μόνο κατοχυρώνει δημοσιογράφους και ΜΜΕ έναντι κατηγοριών για λογοκλοπή αλλά και προφυλάσσει στην περίπτωση ύπαρξης ανακρίβειας.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (18/22/7/2012) από την Επίτροπο Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Λήδα Κουρσουμπά ότι η εφημερίδα «Σημερινή» δημοσίευσε φωτογραφία ανήλικου παιδιού κατά παράβαση της σχετικής Πρόνοιας του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας για προστασία των Παιδών (άρθρο 11). Η Επίτροπος ανέφερε στο παράπονό της ότι σύμφωνα με το Άρθρο 3(1) της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, την οποία επικύρωσε η Κυπριακή Δημοκρατία το 1991και, επομένως, τη δεσμεύει με αυξημένη ισχύ έναντι οποιουδήποτε εθνικού νόμου επιβάλλεται όπως: «Σε όλες τις αποφάσεις που αφορούν τα παιδιά, είτε αυτές λαμβάνονται από δημόσιους ή ιδιωτικούς οργανισμούς κοινωνικής ευημερίας, είτε από τα δικαστήρια, τις διοικητικές αρχές ή από τα νομοθετικά όργανα, πρέπει να λαμβάνεται πρωτίστως υπόψη το συμφέρον του παιδιού». Περαιτέρω αναφέρει ότι το Άρθρο 16 της Σύμβασης επιβάλλει ότι: «Κανένα παιδί δεν θα αποτελεί αντικείμενο αυθαίρετων ή παράνομων παρεμβάσεων στην ιδιωτική του ζωή, στην οικογένειά του, στην κατοικία του ή στην αλληλογραφία του, ούτε παράνομων προσβολών της τιμής και της υπόληψής του». Όπως αναφέρεται στο παράπονο, οι πρόνοιες του άρθρου 16 επιβάλλουν στους επαγγελματίες των ΜΜΕ να προστατεύουν την ταυτότητα του Παιδιού στις περιπτώσεις όπου πρωταγωνιστής είναι παιδί σε ρόλο θύματος, θύτη ή μάρτυρα, είτε σε αναφορά με άλλα μέλη της οικογένειάς του. Η Επίτροπος υποδεικνύει ότι τα δικαιώματα, όπως αναλύονται στην Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, παρουσιάζουν μεγάλη αλληλεξάρτηση και σημαντική λειτουργική συνοχή, και δεν ιεραρχούνται με οποιοδήποτε τρόπο. Ως εκ τούτου, δεν είναι νοητό να καταγγέλλονται παραβιάσεις των δικαιωμάτων των παιδιών με τρόπο ο οποίος να συνιστά παραβίαση άλλων δικαιωμάτων. Το παράπονο επισημαίνει ότι, το περιεχόμενο του δημοσιεύματος περιλαμβάνει πληροφορίες οι οποίες αφορούν την ιδιωτική ζωή των παιδιών της οικογένειας και, ειδικότερα, θέματα υγείας 11χρονου παιδιού, του οποίου οι φωτογραφίες συνοδεύουν το άρθρο αποκαλύπτοντας την ταυτότητά του. Επίσης αναφέρει ότι για τους σκοπούς του συγκεκριμένου άρθρου που ήταν η ευαισθητοποίηση των αρμόδιων Αρχών για την οικονομική δυσχέρεια της οικογένειας, δεν χρειαζόταν να αποκαλυφθεί το πρόσωπο του παιδιού και η εφημερίδα θα έπρεπε τουλάχιστο να αλλοιώσει ή να αποκρύψει το πρόσωπο του παιδιού. Η Επίτροπος αναφέρει ότι παραβιάστηκε το δικαίωμα ιδιωτικής ζωής και αξιοπρέπειας του παιδιού και ενδεχομένως και της εθνικής νομοθεσίας σε σχέση με την αποκάλυψη και επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, δεδομένου ότι η προβολή παιδιών από τα ΜΜΕ, υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, πρέπει να γίνεται με μεγάλη προσοχή και πάντοτε με πλήρη σεβασμό των δικαιωμάτων κάθε παιδιού του οποίου η περίπτωση προβάλλεται, ώστε η προβολή να μην προκαλέσει περαιτέρω ζημιά, πόνο και στιγματισμό για το παιδί. Ο αρχισυντάκτης της εφημερίδας και ο δημοσιογράφος που έγραψε το ρεπορτάζ ανέφεραν στην παράθεση των θέσεών τους ότι αποδέχονται το συμπέρασμα της κ. Κουρσουμπά για παραβίαση του δικαιώματος του συγκεκριμένου παιδιού σε ιδιωτική ζωή και αξιοπρέπεια. Υπέδειξαν ότι η παραβίαση δεν ήταν σκόπιμη και έγινε στο πλαίσιο της προσπάθειας για ευαισθητοποίηση των αρμόδιων Αρχών για την οικονομική δυσχέρεια της οικογένειας, αλλά παραδέχθηκαν ότι πράγματι δεν χρειαζόταν να αποκαλυφθεί στη φωτογραφία το πρόσωπο του παιδιού, έστω και αν αυτό έγινε με τη συγκατάθεση της μητέρας. Ανέφεραν επίσης ότι: «Σε κάθε περίπτωση, αναγνωρίζουμε ότι δεν νομιμοποιείται η παραβίαση από οποιονδήποτε, δικαιωμάτων των παιδιών, έστω και αν αυτή γίνεται με καλή προαίρεση – όπως συνέβη στο άρθρο μας της 10ης Ιουλίου 2012 - για να προβληθεί η ανάγκη σεβασμού άλλων δικαιωμάτων των παιδιών. Εκτιμούμε ότι η παρέμβαση της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, μας βοηθά στην πληρέστερη κατανόηση του σχετικού νόμου για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων του παιδιού και μας ενισχύει στον αγώνα μας, ως λειτουργών του Τύπου, που είναι εξάλλου κοινός, για το καλό και το συμφέρον των παιδιών και ολόκληρης της κυπριακής κοινωνίας». Τέλος ανέφεραν ότι μελλοντικά θα είναι πολύ πιο προσεκτικοί στη δημοσίευση θεμάτων όπου εμπλέκονται παιδιά, για αποφυγή τυχόν στιγματισμού τους. Στην ειδησεογραφία της για το συγκεκριμένο παιδί, η εφημερίδα δημοσίευσε φωτογραφία του παιδιού και της μητέρας του, που είναι διαζευγμένη, στην πρώτη σελίδα η οποία παρέπεμπε σε ολοσέλιδη είδηση στη σελίδα 7, που ανέφερε ότι η μητέρα δεν είχε τους πόρους να θρέψει τα τρία παιδιά της, γιατί οι Υπηρεσίες Χορηγιών και Επιδομάτων του Υπουργείου Οικονομικών της απέκοψαν το επίδομα. Η εφημερίδα δημοσίευσε άλλες δύο φωτογραφίες του παιδιού, καθώς και το όνομά του και επίσης το όνομα και το επίθετο της μητέρας και τον τόπο διαμονής της στο προσφυγικό σπίτι της μητέρας της σε κατονομαζόμενο προσφυγικό συνοικισμό. Εγραψε ακόμη ότι έχει μια κόρη 17 χρόνων και δυο γιους, 15 και 11 ετών, από τους οποίους ο πιο μικρός γεννήθηκε με σοβαρή κινητική αναπηρία και δεν μπορεί να περπατήσει. Η Επιτροπή, με βάση και την αποδοχή των θέσεων της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού από τους καθ’ ων το παράπονο, υιοθέτησε τις θέσεις της στο σύνολό τους. Επίσης εξέφρασε την ευαρέσκειά της για την άνευ περιστροφών παραδοχή του λάθους της εφημερίδας στη δημοσίευση των φωτογραφιών και των προσωπικών στοιχείων του παιδιού. Η Επιτροπή εξέτασε το περιεχόμενο του υπό το πρίσμα του συνόλου των σχετικών προνοιών του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, που αποτελεί μέρος του Κώδικα, και των ερμηνευτικών σχολίων διεθνών δικαιοδοτικών οργάνων για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ιδιαίτερα εκείνα που αφορούν στην προστασία του Παιδιού, τα οποία θεωρούνται πλέον ως διεθνές εθιμικό δίκαιο. Ο Κώδικας προβλέπει ότι: «Οι λειτουργοί κατά κανόνα δεν παίρνουν συνεντεύξεις από και δεν φωτογραφίζουν παιδιά κάτω των 16 ετών σε σχέση με θέματα που αφορούν την προσωπική τους κατάσταση ή ευημερία, χωρίς τη συγκατάθεση γονέως των ή άλλου ενηλίκου που έχει την ευθύνη γι’ αυτά. Τα Μ.Μ.Ε. και οι λειτουργοί των υποχρεούνται να τηρούν τις πρόνοιες της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού». Παρά τη συγκατάθεση της μητέρας στη λήψη και δημοσίευση των φωτογραφιών, η Επιτροπή θεωρεί ότι θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το σύνολο των σχετικών προνοιών της Σύμβασης για το Παιδί και ιδιαίτερα εκείνων των άρθρων 3(1) και. 16 (1) όπως παρατίθενται στο παράπονο της κ. Κουρσουμπά. Επομένως η συγκατάθεση της μητέρας πρέπει να κριθεί υπό το φως του συμφέροντος του παιδιού και της απαγόρευσης της παρέμβασης στην ιδιωτική του ζωή και της επίδειξης σεβασμού προς την τιμή και την αξιοπρέπεια του παιδιού. Επειδή το παιδί δεν έχει τη δυνατότητα αντίδρασης, πρέπει να υπάρχει αυξημένη ευαισθησία για το δικαίωμά του να μην προσβάλλεται η τιμή και η αξιοπρέπειά του με οποιοδήποτε τρόπο και επομένως τα ΜΜΕ οφείλουν να του παρέχουν αυξημένη προστασία, σε οποιοδήποτε ρόλο και αν βρίσκεται το παιδί. Η ρητή ή τεκμαιρόμενη συγκατάθεση οποιουδήποτε έχει την ευθύνη για το παιδί δε σημαίνει ότι επικαλύπτει το συμφέρον του παιδιού και δεν θα πρέπει να είναι το βασικό κριτήριο. Πολύ πιο σημαντικό από τη συγκατάθεση του ατόμου που έχει την ευθύνη για το παιδί είναι το κριτήριο του συμφέροντός του και είναι αυτό που πρέπει να αποτελεί τον καθοδηγητικό παράγοντα στη λήψη της απόφασης δημοσίευσης ή μη στοιχείων που πλήττουν την τιμή και αξιοπρέπεια του παιδιού. Η Επιτροπή έλαβε υπόψη, ως μετριαστικό στοιχείο, το γεγονός ότι το δημοσίευμα αποσκοπούσε στην ευαισθητοποίηση για την κακή οικονομική κατάσταση της οικογένειας και την παροχή βοήθειας σ’ αυτήν. Ωστόσο, η προαγωγή αυτής της πλευράς των δικαιωμάτων του παιδιού δεν θα έπρεπε να γίνει με την παραβίαση άλλων ζωτικών δικαιωμάτων του, όπως είναι το δικαίωμά του στην ιδιωτική ζωή και στην προστασία της τιμής και της αξιοπρέπειάς του. Εξ άλλου, η προβολή της δεινής οικονομικής θέσης της οικογένειας του παιδιού θα μπορούσε να γίνει και χωρίς τη δημοσίευση φωτογραφιών στις οποίες φαίνεται το πρόσωπό του ή στις οποίες η ταυτότητά του θα μπορούσε να αποκαλυφθεί μέσω της φωτογραφίας της μητέρας. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή αποφάσισε ότι η δημοσίευση των φωτογραφιών δεν ήταν προς το συμφέρον του παιδιού και συνιστούσε παραβίαση των δικαιωμάτων του για μη παρέμβαση στην ιδιωτική ζωή και μη προσβολή της τιμής και αξιοπρέπειάς του, κατά παράβαση των προνοιών του άρθρου 11 του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι δημοσιογράφοι και τα ΜΜΕ θα πρέπει να έχουν ως κατευθυντήρια αρχή το κριτήριο του συμφέροντος του παιδιού όταν λαμβάνουν αποφάσεις ή ενεργούν σε θέματα στα οποία εμπλέκονται παιδιά ή απευθύνονται σε παιδιά, ειδικά όσον αφορά τη θεματολογία αλλά και τον τρόπο παρουσίασης, ακόμη και όταν υπάρχει συγκατάθεση των ατόμων που έχουν την ευθύνη για το παιδί. Επομένως, όταν ασχολούνται με θέματα που αφορούν σε παιδιά θα πρέπει να θεωρούν ότι η δημοσίευση πληροφοριών και στοιχείων που αφορούν στην ιδιωτική ζωή των παιδιών ή φωτογραφιών τους επιτρέπεται μόνο σε πολύ εξαιρετικές και απόλυτα δικαιολογημένες περιπτώσεις.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (19/27/7/2012) από τη Διευθύντρια των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας του Υπουργείου Εργασίας για τη δημοσίευση φωτογραφιών παιδιού από την εφημερίδα «Σημερινή», στις 10 Ιουλίου, 2012. Πρόκειται για το ίδιο δημοσίευμα το οποίο ήταν το αντικείμενο παραπόνου της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού,(18/22/7/2012) αλλά εγείρει διαφορετικά σημεία. Ειδικότερα, εγείρει θέμα ακρίβειας των πληροφοριών της εφημερίδας σε σχέση με την αποκοπή του επιδόματος της οικογένειας και εκμετάλλευσης του παιδιού. Ειδικότερα, διατυπώθηκε παράπονο ότι ο δημοσιογράφος κ. Μάριος Δημητρίου πριν από τη δημοσιοποίηση του σχετικού θέματος δεν μερίμνησε, σύμφωνα με το άρθρο 1 του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, να επικοινωνήσει με τις Υπηρεσίες Κοινωνικές Ευημερίας ώστε να μη δημοσιεύονται ανακριβείς, παραπλανητικές, φανταστικές ή διαστρεβλωτικές της αλήθειας ειδήσεις, πληροφορίες ή σχόλια. Επίσης ανέφερε ότι οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας, δεν απέκοψαν το επίδομα του ανήλικου παιδιού της οικογένειας και ότι για το μήνα Ιούνιο είχαν δοθεί όλα τα δικαιώματα του ανάπηρου παιδιού και μέρος των βασικών αναγκών των δύο ανήλικων παιδιών ηλικίας 17 και 15 χρόνων αντίστοιχα. Παράλληλα, επισημάνθηκε ότι σε περιπτώσεις που αφορούν σε παιδιά απαιτείται ιδιαίτερη ευαισθησία στην προστασία του παιδιού, στη διασφάλιση των δικαιωμάτων του και στο σεβασμό της αξιοπρέπειας του και ότι για τους σκοπούς του δημοσιεύματος δεν χρειαζόταν η προβολή του παιδιού. Εξ άλλου, διατυπώθηκε η θέση ότι η γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε στο δημοσίευμα επιδίωκε «να συγκινήσει τον αναγνώστη και περαιτέρω να ενισχύσει την αναγνωσιμότητα, προκαλώντας τον οίκτο, αναπαράγοντας στερεότυπα που δημιουργούν εντυπωσιασμό στο κοινό, σε βάρος της ψυχοσυναισθηματικής ευημερίας του παιδιού». Ο συντάκτης της είδησης Μάριος Δημητρίου, παραθέτοντας τις θέσεις του ανέφερε ότι πουθενά στο ρεπορτάζ του δεν έκαμε αναφορά σε επιδόματα των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, ούτε σε αποκοπή αυτών των επιδομάτων για τη συγκεκριμένη μητέρα μονογονιό και συνεπώς δεν υπήρξε ανάγκη να επικοινωνήσει με τις Υπηρεσίες για επιβεβαίωση, πριν τη δημοσίευση του ρεπορτάζ. Επίσης ανέφερε ότι αυτό που έγραψε ήταν ότι αποκόπηκε το επίδομα της γυναίκας αυτής, από την Υπηρεσία Χορηγιών και Επιδομάτων του Υπουργείου Οικονομικών, πληροφορία που δεν αμφισβητήθηκε από τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας και για την οποία η γυναίκα παρουσίασε στην εφημερίδα επίσημη γραπτή ειδοποίηση από το Υπουργείο Οικονομικών. Ως προς την καταγγελία περί «εκμετάλλευσης της δυσχερούς θέσης της οικογένειας για επίτευξη αναγνωσιμότητας», ανέφερε ότι τη θεωρούσε ατυχή, υποκειμενική και άδικη για τον ίδιο και δεν την αποδεχόταν. Πρόσθεσε πως αναγνωρίζει την προσφορά των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας στην κοινωνία και ιδιαίτερα στα ευάλωτα μέλη της, «αλλά αυτό δεν δικαιολογεί τέτοιου είδους προσβλητικές επιθέσεις σε βάρος δημοσιογράφων, όταν αυτοί ασχοληθούν με θέματα των αρμοδιοτήτων των Υπηρεσιών, με τρόπο που δεν ικανοποιούν τις Υπηρεσίες». Ανέφερε ότι σκοπός του ρεπορτάζ ήταν η ευαισθητοποίηση των αρμόδιων Αρχών για την οικονομική δυσχέρεια της οικογένειας και η όσο το δυνατόν πιο αντικειμενική πληροφόρηση του κοινού και τίποτα περισσότερο. Η Επιτροπή αποφάσισε ότι για τη πτυχή του παραπόνου που αναφέρεται στην παρέμβαση στην ιδιωτική ζωή του παιδιού και την προσβολή της τιμής και αξιοπρέπειάς του η Επιτροπή ισχύει η απόφαση σχετικά με το παράπονο της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού. (Ιδε απόφαση στην υπόθεση 18/22/7/2012) Ως προς το παράπονο περί ανακρίβειας πληροφοριών, από την ανάγνωση της είδησης προκύπτει ότι δεν έγινε αναφορά σε αποκοπή του επιδόματος από την Υπηρεσία Χορηγιών και Επιδομάτων του Υπουργείου Οικονομικών και όχι από τις Υπηρεσίας Κοινωνικής Ευημερίας. Συνακόλουθα, η Επιτροπή αποφάσισε ότι αντικειμενικά δεν ετίθετο θέμα επικοινωνίας με τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας για επιβεβαίωση πληροφορίας περί αποκοπής επιδόματος από τις Υπηρεσίας και ως εκ τούτου το παράπονο ως προς το σημείο αυτό δεν ευσταθεί. Εξ άλλου, οι Υπηρεσίας Κοινωνικής Ευημερίας απηύθυναν επιστολή προς την εφημερίδα, η οποία δημοσιεύθηκε αυτούσια στην εφημερίδα και συνεπώς ικανοποιήθηκε το δικαίωμα απάντησης που απορρέει από τον Κώδικα. Η Επιτροπή συμφώνησε με τη θέση του Μάριου Δημητρίου ότι ο ισχυρισμός των Κοινωνικών Υπηρεσιών πως η γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε στο δημοσίευμα επιδίωκε «να συγκινήσει τον αναγνώστη και περαιτέρω να ενισχύσει την αναγνωσιμότητα, προκαλώντας τον οίκτο, αναπαράγοντας στερεότυπα που δημιουργούν εντυπωσιασμό στο κοινό…» δεν είχε θέση και αποφάσισε ότι αποτελεί δικαίωμα των δημοσιογράφων να ασχολούνται με περιπτώσεις δυσπραγούντων ατόμων ή οικογενειών και να τις παρουσιάζουν στην κοινή γνώμη.

ΠΑΡΑΒΙΑΣΗ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ ΑΝΗΛΙΚΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (15/6/6/2012) από την Επίτροπο Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού για παραβίαση του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή παιδιού, με δημοσίευμα της εφημερίδας «Φιλελεύθερος» στις 6/6/2012, κατά παράβαση της πρόνοιας του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας για τα Παιδιά (άρθρο 11). Όπως αναφέρεται στο παράπονο, το δημοσίευμα διεκτραγωδεί με λεπτομέρειες την τραγική οικονομική κατάσταση στην οποία βρίσκεται μητέρα ενός βρέφους ηλικίας πεντέμισι μηνών. Το εν λόγω δημοσίευμα συνοδεύεται από τρεις φωτογραφίες της μητέρας με το παιδί, στις οποίες φαίνονται καθαρά τα πρόσωπα και των δύο. Στο παράπονο αναφέρεται ότι, όπως προκύπτει από το δημοσίευμα, σκοπός του ήταν η ευαισθητοποίηση των αρμόδιων αρχών για την οικονομική δυσχέρεια της οικογένειας, αλλά επισημαίνεται πως για να επιτευχθεί ο σκοπός αυτός δεν χρειαζόταν να αποκαλυφθεί το πρόσωπο του παιδιού. Η Επίτροπος αναφέρει στο παράπονό της ότι η παραβίαση της ιδιωτικής ζωής των παιδιών συνιστά παραβίαση των προνοιών του Άρθρου 16 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, την οποία επικύρωσε η Κυπριακή Δημοκρατία το 1991 και επομένως τη δεσμεύει με αυξημένη ισχύ έναντι οποιουδήποτε εθνικού νόμου. Το Άρθρο 16 ορίζει ότι: «Κανένα παιδί δεν θα αποτελεί αντικείμενο αυθαίρετων ή παράνομων παρεμβάσεων στην ιδιωτική του ζωή, στην οικογένειά του, στην κατοικία του ή στην αλληλογραφία του, ούτε παράνομων προσβολών της τιμής και της υπόληψής του». Η Επίτροπος υπέδειξε επίσης ότι με βάση το άρθρο 3(1) της Σύμβασης κάθε απόφαση που αφορά σε παιδιά θα πρέπει να λαμβάνεται υπό το φως του συμφέροντος του παιδιού. Εξ άλλου, ανέφερε ότι, ενδεχομένως, περαιτέρω, να παραβιάζονται πρόνοιες της εθνικής νομοθεσίας σε σχέση με την αποκάλυψη και επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα καθώς και του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας. Η εφημερίδα απάντησε ότι σκοπός του δημοσιεύματος ήταν η ευαισθητοποίηση και κινητοποίηση των αρμοδίων αρχών και ότι η δημοσίευση της φωτογραφίας έγινε ύστερα από ρητή άδεια ή συγκατάθεση της μητέρας. Η εφημερίδα ανέφερε περαιτέρω ότι δεν μπορούσε να γίνει αντιληπτό πως η αποκάλυψη του προσώπου του παιδιού συνιστούσε αυθαίρετη και ή παράνομη παρέμβαση στην ιδιωτική ζωή του παιδιού, δεδομένης της ρητής εκ των προτέρων άδειας της μητέρας. Η Επιτροπή εξέτασε το περιεχόμενο του δημοσιεύματος, το οποίο περιγράφεται ανωτέρω επακριβώς στο παράπονο της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, καθώς και τις θέσεις της Επιτρόπου και έκρινε ότι το δημοσίευμα θα πρέπει να κριθεί υπό το φως του συνόλου των σχετικών προνοιών του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, που αποτελεί μέρος του Κώδικα, και των ερμηνευτικών σχολίων διεθνών δικαιοδοτικών οργάνων για τα ανθρώπινα δικαιώματα και ιδιαίτερα εκείνα που αφορούν στην προστασία του Παιδιού, τα οποία θεωρούνται πλέον ως διεθνές εθιμικό δίκαιο. Ο Κώδικας προβλέπει ότι: «Οι λειτουργοί κατά κανόνα δεν παίρνουν συνεντεύξεις από και δεν φωτογραφίζουν παιδιά κάτω των 16 ετών σε σχέση με θέματα που αφορούν την προσωπική τους κατάσταση ή ευημερία, χωρίς τη συγκατάθεση γονέως των ή άλλου ενηλίκου που έχει την ευθύνη γι’ αυτά. Τα Μ.Μ.Ε. και οι λειτουργοί των υποχρεούνται να τηρούν τις πρόνοιες της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού». Στην περίπτωση αυτή τεκμαίρεται ότι υπήρξε η συγκατάθεση της μητέρας στη λήψη φωτογραφιών του παιδιού για χρήση στο δημοσίευμα, με προφανή σκοπό την ευαισθητοποίηση για την κακή κατάσταση της οικογένειας. Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι το κρίσιμο σημείο δεν είναι η παροχή συγκατάθεσης από οποιοδήποτε για να δημοσιευθούν προσωπικά στοιχεία του παιδιού, αλλά κατά πόσο ελήφθη υπόψη το συμφέρον του παιδιού, το οποίο έχει δική του προσωπικότητα που χρήζει ιδιαίτερης προστασία. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και το σύνολο των σχετικών προνοιών της Σύμβασης για το Παιδί. Το άρθρο 16 (1) προβλέπει ότι «Κανένα παιδί δεν θα αποτελεί αντικείμενο αυθαίρετων ή παράνομων παρεμβάσεων στην ιδιωτική του ζωή, στην οικογένειά του, στην κατοικία του ή στην αλληλογραφία του, ούτε παράνομων προσβολών της τιμής και της υπόληψής του». Ιδιαίτερα βαρύνουσα σημασία για κάθε ενέργεια ή απόφαση που αφορά στο Παιδί έχει η πρόνοια του άρθρου 3 (1) που καθορίζει ότι: «Σε όλες τις αποφάσεις που αφορούν τα παιδιά, είτε αυτές λαμβάνονται από δημόσιους ή ιδιωτικούς οργανισμούς κοινωνικής ευημερίας, είτε από τα δικαστήρια, τις διοικητικές αρχές ή από τα νομοθετικά όργανα, πρέπει να λαμβάνεται πρωτίστως υπόψη το συμφέρον του παιδιού». Επομένως, ακόμη και η συγκατάθεση της μητέρας στη φωτογράφηση του παιδιού πρέπει να κριθεί υπό το φως του συμφέροντος του παιδιού και της απαγόρευσης της παρέμβασης στην ιδιωτική του ζωή και της επίδειξης σεβασμού προς την τιμή και την αξιοπρέπεια του παιδιού. Επειδή το παιδί δεν έχει τη δυνατότητα αντίδρασης, πρέπει να υπάρχει αυξημένη ευαισθησία για το δικαίωμά του να μην προσβάλλεται η τιμή και η αξιοπρέπειά του με οποιοδήποτε τρόπο και επομένως τα ΜΜΕ οφείλουν να του παρέχουν αυξημένη προστασία, σε οποιοδήποτε ρόλο και αν βρίσκεται το παιδί. Η ρητή ή τεκμαιρόμενη συγκατάθεση οποιουδήποτε έχει την ευθύνη για το παιδί δε σημαίνει ότι επικαλύπτει το συμφέρον του παιδιού και δεν θα πρέπει να είναι το βασικό κριτήριο. Πολύ πιο σημαντικό από τη συγκατάθεση του ατόμου που έχει την ευθύνη για το παιδί είναι το κριτήριο του συμφέροντός του και είναι αυτό που πρέπει να αποτελεί τον καθοδηγητικό παράγοντα στη λήψη της απόφασης δημοσίευσης ή μη στοιχείων που πλήττουν την τιμή και αξιοπρέπεια του παιδιού. Η Επιτροπή έλαβε υπόψη, ως μετριαστικό στοιχείο, το γεγονός ότι το δημοσίευμα αποσκοπούσε στην ευαισθητοποίηση για την κακή οικονομική κατάσταση της οικογένειας και την παροχή βοήθειας σ’ αυτήν. Ωστόσο, η προαγωγή αυτής της πλευράς των δικαιωμάτων του παιδιού δεν θα έπρεπε να γίνει με την παραβίαση άλλων ζωτικών δικαιωμάτων του, όπως είναι το δικαίωμά του στην ιδιωτική ζωή και στην προστασία της τιμής και της αξιοπρέπειάς του. Εξ άλλου, η προβολή της δεινής οικονομικής θέσης της οικογένειας του παιδιού θα μπορούσε να γίνει και χωρίς τη δημοσίευση φωτογραφιών στις οποίες φαίνεται το πρόσωπό του ή στις οποίες η ταυτότητά του θα μπορούσε να αποκαλυφθεί μέσω της φωτογραφίας της μητέρας. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή αποφάσισε ότι η δημοσίευση των φωτογραφιών δεν ήταν προς το συμφέρον του παιδιού και συνιστούσε παραβίαση των δικαιωμάτων του για μη παρέμβαση στην ιδιωτική ζωή και μη προσβολή της τιμής και αξιοπρέπειάς του κατά παράβαση του άρθρου 11 του Κώδικα. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι δημοσιογράφοι και τα ΜΜΕ πρέπει να έχουν υπόψη ότι ακόμη και όταν υπάρχει συγκατάθεση των ατόμων που έχουν την ευθύνη για το παιδί, πρέπει να επιδεικνύουν αυξημένη μέριμνα για την παροχή της προστασία που προνοείται για το παιδί και να έχουν ως βασικό κριτήριο το συμφέρον του. Επομένως, όταν ασχολούνται με θέματα που αφορούν σε παιδιά θα πρέπει να θεωρούν ότι η δημοσίευση πληροφοριών και στοιχείων που αφορούν στην ιδιωτική ζωή των παιδιών ή φωτογραφιών τους επιτρέπεται μόνο σε πολύ εξαιρετικές και απόλυτα δικαιολογημένες περιπτώσεις. Η Επιτροπή μελέτησε επίσης την απόφαση του Επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, σύμφωνα με την οποία δεν θεωρεί ότι υπήρξε παραβίαση του νόμου περί επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων, εφ’ όσο για τη λήψη και δημοσίευση των φωτογραφιών υπήρξε προφανώς η συγκατάθεση της μητέρας. Επί του σημείου αυτού η Επιτροπή αποφάσισε ότι το εύρος των προνοιών του Κώδικα για προστασία του παιδιού και της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, η οποία επικυρώθηκε με ειδικό νόμο και επομένως έχει αυξημένη τυπική ισχύ έναντι άλλων νόμων της Δημοκρατίας, υπερβαίνει εκείνο των τυπικών διατάξεων της νομοθεσίας περί προσωπικών δεδομένων. Συνακόλουθα, η Επιτροπή έκρινε ότι οι πρόνοιες για κατοχύρωση πρωτίστως του συμφέροντος του παιδιού υπερέχουν και αποφάσισε ότι η τεκμαιρόμενη συγκατάθεση της μητέρας δεν ήρε την παραβίαση των δικαιωμάτων του παιδιού στην ιδιωτική ζωή και προστασία της τιμής και αξιοπρέπειάς του.

ΑΠΟΣΥΡΘΕΝ ΠΑΡΑΠΟΝΟ ΓΙΑ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΠΗΓΏΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (17/12/7/2012) από το Μιχάλη Πιττάτζιη, από το Παραλίμνι, ότι ο δημοσιογράφος Σωτήρης Παρούτης, Αρχισυντάκτης της εφημερίδας «Πολίτης» αποκάλυψε πληροφορίες ή την πηγή πληροφόρησής του, κατά παράβαση της πρόνοιας του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας. Ο παραπονούμενος υποστήριξε ότι είχε συναντηθεί με τον κ. Παρούτη και του έκαμε καταγγελίες για πολιτικό πρόσωπο, αλλά αντί να τις διερευνήσει ήλθε σε επαφή με το πολιτικό πρόσωπο και το ενημέρωσε για τις καταγγελίες και ανέφερε την πηγή πληροφόρησής του. Ο κ. Πιττάτζιης ανέφερε προφορικά στη Γραμματεία τις καταγγελίες στις οποίες είχε προβεί για το πολιτικό πρόσωπο, το οποίο κατονόμασε. Ζητήθηκε από τον κ. Παρούτη να παραθέσει της απόψεις του. Προφορικά απέρριψε με κατηγορηματικό τρόπο τον ισχυρισμό περί αποκάλυψης της πηγής των καταγγελιών και επιφυλάχθηκε να στείλει πλήρη γραπτή απάντηση. Ανέφερε επίσης ότι έθεσε υπόψη του καταγγελλομένου τις καταγγελίες, ως όφειλε ως δημοσιογράφος στο πλαίσιο της διερεύνησής τους χωρίς να αναφέρει την πηγή. Προτού ληφθεί η πλήρης γραπτή απάντηση ο κ. Πιττάτζης πληροφόρησε τη γραμματεία ότι για δικούς του λόγους ήθελε να αποσύρει το παράπονό του και ζήτησε να σταματήσει η περαιτέρω εξέτασή του. Κατόπιν τούτου η Επιτροπή απέρριψε το παράπονο.

ΑΝΑΚΡΙΒΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΚΑΙ ΣΠΙΛΩΣΗ ΜΝΗΜΗΣ ΝΕΚΡΟΥ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (8/12/3/2012) από τον Ιωάννη Παπαδόπουλο ότι ο τρόπος με τον οποίο η εφημερίδα «Σημερινή» κάλυψε ειδησεογραφικά τη δολοφονία του γιού του Αντρέα, στις 3/2/2012 συνιστούσε σπίλωση της μνήμης του, δεδομένου ότι τον παρουσίαζε ως «νονό» της νύκτας, δίδοντας την εντύπωση ότι «ίσως του ταίριαζε τέτοιο τέλος». Το παράπονο ανέφερε, επίσης ότι ακόμα και το χαϊδευτικό «Αφρός» που είχε ο γιός του από μικρό παιδί και δεν είχε καμιά σχέση με την ενήλικη ζωή του, παρουσιάστηκε «με μεγάλα γράμματα ως όνομα ‘νονού’ της νύκτας». Η εφημερίδα απάντησε ότι το ρεπορτάζ της ήταν προϊόν πληροφόρησης, τόσο επίσημης όσο και ανεπίσημης, από αξιόπιστες υψηλόβαθμες αστυνομικές πηγές και ότι σε υποθέσεις τέτοιου είδους είναι αδύνατη η διασταύρωση των πληροφοριών με άλλες πηγές. Περαιτέρω ανέφερε ότι η δημοσίευση των πληροφοριών αποφασίστηκε στη βάση της αξιολόγησης της εγκυρότητας των πηγών πληροφόρησης και συνεπώς το δημοσίευμα δεν ήταν εκτός του πλαισίου του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας. Εξ άλλου, ανέφερε ότι στις 11/2/2012, η «Σημερινή δημοσίευσε συνέντευξη του παραπονούμενου, ο οποίος παρέθεσε τις θέσεις του για το γιο του. Στις δηλώσεις του ο πατέρας του δολοφονηθέντος –που στο ρεπορτάζ αναφέρθηκε ως στενό συγγενικό πρόσωπο- παραδέχθηκε ότι ο γιος του μπλέχτηκε «σε ένα δυο καυγάδες όταν εργάστηκε για σύντομο χρονικό διάστημα ως φρουρός ασφαλείας σε κάποια νυκτερινά κέντρα, αλλά «δεν ήταν άνθρωπος του υποκόσμου όπως τον παρουσίασαν κάποια ΜΜΕ και κάποια μέλη της Αστυνομίας». Ανέφερε ακόμα ότι ήταν μεγαλωμένος με αρχές, ότι είχε ξεκόψει και εργαζόταν σκληρά νύκτα-μέρα πουλώντας καυσόξυλα, φροντίζοντας κήπους και κλαδεύοντας. Οταν δολοφονήθηκε το αυτοκίνητό του ήταν γεμάτο ξύλα που θα παρέδιδε σε πελάτη και είχε μαζί του μια μικρή βαλίτσα, στην οποία υπήρχε πιστοποιητικό λευκού ποινικού μητρώου που είχε πάρει το ίδιο πρωί από την Αστυνομία. Εξ άλλου, εξήγησε ότι το παρατσούκλι «Αφρός» που είχε ο γιός του, το πήρε όταν ως μέλος της Ομοσπονδίας Ποδηλασίας συνήθιζε να επισκευάζει τα τρυπημένα λάστιχα του ποδηλάτου του με ειδικό αφρό, για να μη χάνει χρόνο με την κόλλησή τους. Το δημοσίευμα της «Σημερινής», κάτω από τον τίτλο «Γάζωσαν τον ‘Αφρό’ με πυροβόλο», ανέφερε ότι αστυνομικές πηγές εκτιμούσαν ότι εκ πρώτης όψεως επρόκειτο για ραντεβού θανάτου. Περαιτέρω, χωρίς να παραθέτει συγκεκριμένη πηγή, έγραψε ότι οι ίδιες πληροφορίες ανέφεραν, ότι ο δολοφονηθείς Αντρέας Παπαδόπουλος είχε φιλικές σχέσεις με τον 34χρονο Χαράλαμπο Χαραλάμπους, άλλως «Βάτραχο», που δολοφονήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2011, έξω από το σπίτι του, στον Αρχάγγελο της επαρχίας Λευκωσίας». Η εφημερίδα, χωρίς και πάλι να αποδίδει τις πληροφορίες σε πηγή, έγραψε ότι «είναι επιβεβαιωμένο ότι ο Αντρέας Παπαδόπουλος, άλλως «Αφρός», στο παρελθόν συνεργαζόταν με τον Αλέξη Μαυρομιχάλη, άλλως Αλεξούι, ο οποίος καταζητείται από την Αστυνομία για διερευνώμενη υπόθεση διάπραξης φόνου εκ προμελέτης, παράνομης κατοχής οπλισμού και εκρηκτικών υλών, κι άλλα συναφή αδικήματα». Επίσης έγραψε, χωρίς και πάλι να αναφέρει καμιά πηγή πληροφόρησης, ότι «και ο «Βάτραχος» και ο «Αφρός» ήταν μέλη της κλίκας του Αλέξη Μαυρομιχάλη» και ότι ο τρόπος δολοφονίας και των δύο (Παπαδόπουλου και Χαραλάμπους) έχει ομοιότητες, «αφού και οι δύο δέχθηκαν σχεδόν εξ επαφής πυροβολισμούς ενώ βρίσκονταν εντός των αυτοκινήτων τους». Η εφημερίδα ανέφερε στη συνέχεια, και πάλι χωρίς απόδοση σε πηγή πληροφόρησης, ότι ο Ανδρέας Παπαδόπουλος παλαιότερα εργαζόταν ως φρουρός ασφαλείας σε νυκτερινό κέντρο, «ενώ τον τελευταίο χρόνο φαίνεται ν' απομακρύνθηκε από δουλειές που σχετίζονταν με τη νύκτα και πουλούσε ξύλα». Πρόσθεσε ότι «πληροφορίες, πάντως, φέρουν τον Παπαδόπουλο να πουλούσε προστασία». Η ειδησεογραφία κατέληγε με δήλωση του Αστυνομικού Διευθυντή Λευκωσίας, ο οποίος σε παρατήρηση δημοσιογράφου κατά πόσο επρόκειτο για φόνο ανθρώπου που είχε απασχολήσει την Αστυνομία, απάντησε ότι το άτομο που δολοφονήθηκε «ήταν γνωστό στην Αστυνομία». Η Επιτροπή θεωρεί πως η ακρίβεια των πληροφοριών βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με την εγκυρότητα των πηγών πληροφόρησης, οι οποίες θα ήταν ευχής έργο να αναφέρονται από τους δημοσιογράφους και τα ΜΜΕ. Ωστόσο αποδέχεται πως δεν είναι πάντα δυνατό να κατονομάζονται οι πηγές πληροφόρησης ή και να διασταυρώνονται οι πληροφορίες με δεύτερη πηγή και θεωρεί νόμιμη δημοσιογραφική πρακτική να δημοσιεύονται πληροφορίες από μη κατονομαζόμενες πηγές, νοουμένου ότι έχουν αρμοδιότητα ή γνώση επί του θέματος και ότι οι δημοσιογράφοι και τα ΜΜΕ είναι πεπεισμένοι για την εγκυρότητά τους. Στην υπό εξέταση περίπτωση, εύλογα θα μπορούσε να θεωρηθεί πως αστυνομικές πηγές είχαν αρμοδιότητα να μιλήσουν με εγκυρότητα για το θέμα και μπορούσε να γίνει επίκλησή τους, έστω και ανώνυμα και να δημοσιευθούν οι σχετικές πληροφορίες, χωρίς άλλη διασταύρωση. Η εφημερίδα ανέφερε ότι η πληροφόρηση προήλθε από αξιόπιστες υψηλόβαθμες αστυνομικές πηγές και ότι η δημοσίευση των πληροφοριών αποφασίστηκε στη βάση της αξιολόγησης της εγκυρότητας των πηγών πληροφόρησης. Η Επιτροπή σημείωσε, ωστόσο, ότι στο όλο δημοσίευμα αποδόθηκαν σε αστυνομικές πηγές μόνο δύο συγκεκριμένα στοιχεία. Το ένα ότι επρόκειτο για ραντεβού θανάτου και το άλλο ότι ο δολοφονηθείς ήταν γνωστός στην Αστυνομία. Τα υπόλοιπα στοιχεία του δημοσιεύματος αφήνονται να αιωρούνται, καθώς δεν αποδίδονται σαφώς σε συγκεκριμένη πηγή, με συνέπεια να δημιουργείται αβεβαιότητα ως προς την προέλευσή τους και να υπάρχει σύγχυση μεταξύ γεγονότος και γνώμης ή εικασίας του δημοσιογράφου. Αποκορύφωμα της σύγχυσης είναι η αντίφαση μεταξύ της αναφοράς ότι ο δολοφονηθείς τον τελευταίο καιρό απομακρύνθηκε από δουλειές της νύκτας και της αμέσως επόμενης αναφοράς ότι «πληροφορίες πάντως φέρουν τον Παπαδόπουλο να πουλούσε προστασία». Η Επιτροπή επισήμανε επίσης ότι ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιήθηκε το παρατσούκλι «Αφρός», που ο δολοφονηθείς πήρε λόγω της αθλητικής του δραστηριότητας και όχι ανάμιξής του σε εγκληματικές πράξεις, σε συνάρτηση με την αναφορά στα παρατσούκλια δύο ανθρώπων του εγκλήματος, είναι δυνατό να οδηγήσει σε λανθασμένους συνειρμούς και εντυπώσεις. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή έκρινε ότι το δημοσίευμα αντιβαίνει στις πρόνοιες του άρθρου του Κώδικα περί ακρίβειας των πληροφοριών, σύμφωνα με το οποίο: «Τα Μ.Μ.Ε. μεριμνούν ώστε να μη δημοσιεύονται ανακριβείς, παραπλανητικές, φανταστικές ή διαστρεβλωτικές της αλήθειας ειδήσεις, πληροφορίες ή σχόλια…» και «ενώ έχουν δικαίωμα να προβαίνουν σε αναλύσεις και να υποστηρίζουν συγκεκριμένες θέσεις, εν τούτοις θα πρέπει να καθιστούν σαφή τη διάκριση μεταξύ γεγονότος και ερμηνείας, σχολίου ή εικασίας». Με σεβασμό προς το δικαίωμα των δημοσιογράφων και των ΜΜΕ να παρέχουν πληροφόρηση, η Επιτροπή υποδεικνύει επίσης την υποχρέωσή τους, με βάση των Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, να επιδεικνύουν ευαισθησία οσάκις η πληροφόρησή τους, όσο έγκυρη και αν τη θεωρούν, είναι δυνατό να προκαλέσει ή να οξύνει τον ανθρώπινο πόνο, όπως είναι προφανές ότι συνέβη με τον πατέρα του δολοφονηθέντος και άλλα μέλη της οικογένειάς του.

ΚΑΤΑΧΩΡΗΣΗ ΠΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΣΧΟΛΙΩΝ ΓΙΑ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας επιλήφθηκε παράκλησηςαπό την Υπουργό Εργασίας Σωτηρούλα Χαραλάμπους να εξετάσει κατά πόσο είναι δεοντολογικά σωστό και κατά πόσο συνάδει με τα πλαίσια λειτουργίας των ΜΜΕ να δημοσιεύεται ως πληρωμένη διαφήμιση καταχώρηση με την οποία «θίγεται το περιεχόμενο απόφασης ενός κρατικού οργάνου…, του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων» (υπόθεση 12/9/5/2012). Η παράκληση αφορά σε πληρωμένη καταχώρηση του συγκροτήματος ERMES, σχετικά με διάταγμα του Υπουργείου Εργασίας για το ωράριο λειτουργίας των καταστημάτων στις τουριστικές περιοχές κατά τα απογεύματα της Τετάρτης και Σαββάτου και τις Κυριακές. Στο διάταγμα, η Λεμεσός εξαιρέθηκε από το ωράριο αυτό μέχρι το τέλος Ιουνίου, 2012. Το επίμαχο απόσπασμα της διαφήμισης αναφέρει: «Η Εταιρεία με λύπη της πληροφορεί το κοινό της Λεμεσού ότι το Υπουργείο Εργασίας, δυστυχώς και παραδόξως, δεν θεωρεί την πόλη τους τουριστική, παρά μόνο μετά την 1η Ιουλίου. Γι’ αυτό, τα καταστήματά μας σ’ ολόκληρη την τουριστική περιοχή της Λεμεσού υποχρεωτικά θα παραμένουν κλειστά τις Κυριακές. Και τούτο, παρά την εισήγηση και συμβουλή του Κυπριακού Οργανισμού Τουρισμού». Η Επιτροπή σημείωσε ότι το θέμα θα μπορούσε να είχε διευθετηθεί με την άσκηση του δικαιώματος απάντησης, τον οποία τα ΜΜΕ που δημοσίευσαν ή μετέδωσαν την καταχώρηση θα είχαν υποχρέωση να παραχωρήσουν, με βάση της σχετική πρόνοια του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας. Η Επιτροπή περαιτέρω εξέτασε το θέμα και από την άποψη της ακρίβειας της πληροφόρησης στις καταχωρήσεις καθώς και του δικαιώματος της ελευθερίας έκφρασης. Η Επιτροπή διαπίστωσε πως δεν υπήρχε ανακρίβεια ή παραπλάνηση στις καταχωρήσεις, αλλά έκφραση γνώμης για μια απόφαση κρατικού οργάνου, στην προκειμένη περίπτωση του Υπουργείου Εργασίας. Συνακόλουθα, αποφάσισε ότι η καταχώρηση αποτελούσε έκφραση γνώμης επί ενός θέματος δημοσίου ενδιαφέροντος το οποίο είχε σχολιασθεί ευρέως. Το δικαίωμα της ελευθερίας έκφρασης είναι κατοχυρωμένο από τον Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας και το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας και μπορεί να ασκηθεί με οποιοδήποτε τρόπο, περιλαμβανομένων και των πληρωμένων καταχωρήσεων στα ΜΜΕ. Το γεγονός ότι η έκφραση γνώμης αφορά σε απόφαση κρατικού οργάνου δεν μεταβάλλει την κατάσταση, δεδομένου ότι στο καθεστώς δημοκρατίας του τόπου μας οι αποφάσεις κρατικών φορέων υπόκεινται σε κριτική.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΡΟΧΑΙΕΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΙΣ ΠΡΩΗΝ ΒΟΥΛΕΥΤΗ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (10/26/4/2012) από τον πρώην βουλευτή Ανδρέα Θεμιστοκλέους ότι η εφημερίδα «Πολίτης» είχε δημοσιεύσει σειρά ειδήσεων στην περίοδο Απριλίου, 2012 για τροχαίες παραβάσεις στην περίοδο κατά την οποία ήταν βουλευτής. Ο κ. Θεμιστοκλέους ανέφερε ότι απέστειλε στην εφημερίδα απάντηση «στα όσα εδώ και μέρες προβάλλετε, γράφετε, δολίως υπαινίσσεστε και αισχρώς συνδέεται, αλλά και για τα όσα επιμελώς αποφεύγετε έστω και να αναφερθείτε…» Η εφημερίδα δημοσίευσε αυτούσια την επιστολή, που κατέλαβε τις 4 από τις 5 στήλες της 14ης σελίδας στις 27 Απριλίου, 2012. Η Επιτροπή αποφάσισε ότι η δημοσίευση της επιστολής ικανοποιεί απόλυτα το κατοχυρωμένο από τον Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας δικαίωμα της απάντησης και κατά συνέπεια ότι το θέμα θεωρείται διευθετηθέν.

ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΓΙΑ ΚΑΤΑΔΙΚΗ ΝΕΑΡΟΥ ΓΙΑ ΑΣΕΜΝΗ ΕΠΙΘΕΣΗ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΚΑΙ ΔΑΓΚΩΜΑ ΤΟΥ ΣΤΗΘΟΥΣ ΤΗΣ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (14/6/6/2012) από την Αντια Ορφανίδη για είδηση που δημοσίευσε η εφημερίδα «Πολίτης» στις 18 Μαίου, 2012, κάτω από τον τίτλο «Στη φυλακή για δάγκωμα στήθους». Η παραπονούμενη ανέφερε ότι ο συντάκτης της είδησης δεν επέδειξε την αρμόζουσα ευαισθησία για το προφανές σεξουαλικό παράπτωμα και χρησιμοποίησε μια «πιασάρικη» έκφραση στον τίτλο της είδησης, με αποτέλεσμα να μειώνει τη βαρύτητα του αδικήματος. Το παράπονο παραθέτει τις γενικές διατάξεις του Κώδικα, σύμφωνα για την υποχρέωση που έχουν οι δημοσιογράφοι να επιδεικνύουν ευαισθησία στην παρουσίαση ειδήσεων που αφορούν, μεταξύ άλλων, σε σεξουαλικά αδικήματα. Το παράπονο παρέπεμπε στον ιστότοπο της εφημερίδας, στον οποίο πολλοί αναγνώστες και αναγνώστριες εξέφρασαν την αποδοκιμασία τους για τον τρόπο χειρισμού της είδησης και την έλλειψη, όπως ανέφεραν, ευαισθησίας για το αδίκημα της απόπειρας βιασμού. Στην απάντησή της η εφημερίδα αμφισβήτησε τον ισχυρισμό για αντιδεοντολογικό χειρισμό του θέματος, αναφέροντας ότι προφανώς η παραπονούμενη δεν διάβασε ολόκληρη την είδηση στην εφημερίδα, αλλά περιορίστηκε στη μικρή προαγγελία της ηλεκτρονικής της έκδοσης, με αποτέλεσμα πιθανώς να μην αντιληφθεί ότι δεν επρόκειτο για βιασμό ή έστω απόπειρα βιασμού αλλά για άσεμνη επίθεση και πρόκληση πραγματικής σωματικής βλάβης. Επίσης ανέφερε ότι ο τίτλος αντικατοπτρίζει τα γεγονότα και την κατάληξη της υπόθεσης. Σύμφωνα με την είδηση, που στηρίχθηκε στο κείμενο της απόφασης του Κακουργιοδικείου, ο νεαρός τηλεφώνησε στις πέντε τα ξημερώματα σε φίλη του να τον μεταφέρει από το Στρόβολο στη Λακατάμεια για να πάρει το αυτοκίνητό του. Στη διαδρομή ο νεαρός ξεγυμνώθηκε και όταν η γυναίκα του είπε να ντυθεί εκείνος προχώρησε σε άσεμνη επίθεση φιλώντας της στο στόμα, στο λαιμό και στο στήθος. Η φίλη του πρόβαλε αντίσταση και ο νεαρός αντέδρασε με κτυπήματα που της προκάλεσαν εκχυμώσεις και εκδορές και με δάγκωμα στο στήθος της, όπου άφησε τα αποτυπώματα των δοντιών του. Μέρος της είδησης δημοσιεύθηκε στη διαδικτυακή έκδοση της εφημερίδας και παρέπεμπε για περισσότερες πληροφορίες στην είδηση της έντυπης έκδοσης της εφημερίδας. Στην πλήρη είδηση παρατίθενται τα εντόνως επικριτικά σχόλια του Κακουργιοδικείου για τα αδικήματα και το σκεπτικό για την επιβολή ποινής φυλάκισης δύο ετών για την άσεμνη επίθεση και 18 μηνών για την πρόκληση πραγματικής σωματικής βλάβης. Η Επιτροπή, αφού εξέτασε και τα δύο δημοσιεύματα, δηλαδή το πλήρες κείμενο στην εφημερίδα και το απόσπασμα στον ιστότοπο της εφημερίδας, καθώς και τις θέσεις των δύο πλευρών, αποφάσισε ότι η είδηση, όπως δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα, αποδίδει με ακρίβεια την απόφαση του δικαστηρίου και ότι ο τίτλος της είδησης, που χαρακτηρίστηκε «πιασάρικος» από την παραπονούμενη, αποδίδει επίσης με ακρίβεια τα γεγονότα, δεδομένου ότι το δικαστήριο επέβαλε ποινή φυλάκισης για σωματική βλάβη, που μεταξύ άλλων προκλήθηκε και με δάγκωμα. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι αποτελεί δικαίωμα των δημοσιογράφων, στο πλαίσιο του κατοχυρωμένου δικαιώματος της ελευθερίας έκφρασης, να χρησιμοποιούν «πιασάρικους» τίτλους, δεδομένου ότι αποδίδουν το περιεχόμενο της είδησης ή δικαιολογούνται από αυτό. Περαιτέρω, η Επιτροπή δεν διαπίστωσε έλλειψη ευαισθησίας από μέρους του συντάκτη που υπογράφει την είδηση, καθώς παραθέτει τις αυστηρές παρατηρήσεις του δικαστηρίου τόσο για το αδίκημα της άσεμνης επίθεσης όσο και για την πρόκληση σωματικής βλάβης. Συνακόλουθα, η Επιτροπή αποφάσισε ότι το παράπονο για έλλειψη ευαισθησίας από μέρους του συντάκτη της είδησης, καθώς και για ανακρίβεια στην είδηση, δεν ευσταθεί. Ωστόσο, η Επιτροπή σημείωσε ότι η σύντομη είδηση που δημοσιεύθηκε στον ιστότοπο της εφημερίδας, αν και παρέπεμπε στην είδηση της εφημερίδας για λεπτομέρειες, παρουσιάζει προβλήματα. Αντί περίληψης αναρτήθηκε, προφανώς για λόγους ευκολίας, περίπου το μισό της είδησης και παραλήφθηκε το υπόλοιπο μέρος της, στο οποίο αναφέρονται το σκεπτικό της απόφασης του δικαστηρίου και λεπτομέρειες για την καταδίκη. Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα την παροχή μη ολοκληρωμένης ενημέρωσης, όπως προβλέπει η σχετική πρόνοια του Κώδικα και τη συνακόλουθη πρόκληση σύγχυσης, τόσο ως προς τα γεγονότα όσο και ως προς τη στάση του δημοσιογράφου απέναντι στην απόφαση του δικαστηρίου. Αυτό καταδεικνύεται και από το γεγονός ότι πολλοί αναγνώστες της διαδικτυακής είδησης στα σχόλιά τους ανακριβώς έκαμαν αναφορά σε απόπειρα βιασμού, ενώ τα αδικήματα για τα οποία επιβλήθηκε ποινή ήταν εκείνα της άσεμνης επίθεσης και της πρόκλησης πραγματικής σωματικής βλάβης. Στη διαδικτυακή είδηση παραλήφθηκε το όνομα του συντάκτη, που είχε ως αποτέλεσμα τη διατύπωση ισχυρισμού ότι ο συντάκτης σκόπιμα δεν υπόγραψε την είδηση, ενώ στην έντυπη έκδοση η είδηση ήταν υπογραμμένη από το συντάκτη της.

ΑΝΑΚΡΙΒΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΚΑΙ ΣΠΙΛΩΣΗ ΜΝΗΜΗΣ ΝΕΚΡΟΥ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (9/12/3/2012). από τον Ιωάννη Παπαδόπουλο ότι ο τρόπος με τον οποίο η εφημερίδα «Πολίτης» κάλυψε ειδησεογραφικά τη δολοφονία του γιού του Αντρέα, στις 3/2/2012 συνιστούσε σπίλωση της μνήμης του, δεδομένου ότι τον παρουσίαζε ως «νονό» της νύκτας, δίδοντας την εντύπωση ότι «ίσως του ταίριαζε τέτοιο τέλος». Το παράπονο ανέφερε, επίσης ότι το χαϊδευτικό «Αφρός» που είχε ο γιός του από μικρό παιδί και δεν είχε καμιά σχέση με την ενήλικη ζωή του, παρουσιάστηκε «με μεγάλα γράμματα ως όνομα ‘νονού’ της νύκτας». Το παράπονο εναντίον του «Πολίτη» διατυπώθηκε παράπλευρα με το κύριο παράπονό του που αφορούσε στην εφημερίδα «Σημερινή» (υπόθεση 8/12/3/2012). Η εφημερίδα απάντησε ότι δεν είχε αναφερθεί σε εγκληματική δραστηριότητα του δολοφονηθέντος, που να αποτελούσε εικασία ή στη βάση ανώνυμων πληροφοριών και ότι δημοσίευσε μόνο δηλώσεις του Αστυνομικού Διευθυντή Λευκωσία ότι ο δολοφονηθείς «ήταν γνωστός στην Αστυνομία, καθώς την απασχολούσε για διάφορες υποθέσεις». Από την εξέταση των δημοσιευμάτων του «Πολίτη» η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η ειδησεογραφία της, στις 5 και 6 Φεβρουαρίου, 2012, περιορίστηκε κυρίως στην παράθεση των γεγονότων γύρω από τη δολοφονία. Η εφημερίδα παρέθετε την προαναφερθείσα δήλωση του Αστυνομικού διευθυντή Λευκωσίας και περαιτέρω ότι «δύο από τα σενάρια που εξετάζει η αστυνομία είναι η δολοφονία να σχετιζόταν με θέματα προστασίας, ή με αγοραπωλησία ναρκωτικών». Η εφημερίδα δημοσίευσε αργότερα εκτενέστερο ρεπορτάζ για τον τρόπο δράσης των φατριών στη στρατολόγηση νέων για να τους χρησιμοποιούν στις εγκληματικές τους ενέργειες, το οποίο διακρινόταν από πνεύμα συμπάθειας προς την οικογένεια του δολοφονηθέντος. Η Επιτροπή εξέτασε το παράπονο με συμπάθεια προς τον πόνο του πατέρα αλλά με αποκλειστικό κριτήριο τις πρόνοιες του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, ιδιαίτερα εκείνες που αναφέρονται στην ακρίβεια των πληροφοριών και στην επίδειξη ευαισθησίας κατά την παρουσίαση θεμάτων που σχετίζονται με εγκλήματα, το θάνατο και την πρόκληση ανθρώπινου πόνου. Η Επιτροπή αποφάσισε ότι στην προκειμένη περίπτωση η εφημερίδα είχε δικαίωμα δημοσίευσης πληροφοριών από επώνυμες ή ανώνυμες αστυνομικές πηγές, οι οποίες κατά την κρίση της είχαν αρμοδιότητα να μιλήσουν με εγκυρότητα για τη δολοφονία. Η εφημερίδα παρέθεσε μόνο τη δήλωση του Αστυνομικού Διευθυντή Λευκωσίας και πληροφορίες από αστυνομικές πηγές ότι ο δολοφονηθείς «ανήκε σε συγκεκριμένη φατρία και απασχολείτο σε νυκτερινές δραστηριότητες», με την προσθήκη των εκδοχών που εξέταζε η αστυνομία σε σχέση με το έγκλημα. Συνακόλουθα, η Επιτροπή αποφάσισε ότι δεν υπήρχε παραβίαση της πρόνοιας του Κώδικα περί της ακρίβειας των πληροφοριών σύμφωνα με το οποίο: «Τα Μ.Μ.Ε. μεριμνούν ώστε να μη δημοσιεύονται ανακριβείς, παραπλανητικές, φανταστικές ή διαστρεβλωτικές της αλήθειας ειδήσεις, πληροφορίες ή σχόλια…» και «ενώ έχουν δικαίωμα να προβαίνουν σε αναλύσεις και να υποστηρίζουν συγκεκριμένες θέσεις, εν τούτοις θα πρέπει να καθιστούν σαφή τη διάκριση μεταξύ γεγονότος και ερμηνείας, σχολίου ή εικασίας». Η Επιτροπή εξέτασε και το παράπονο για τη χρήση του επιθέτου «Αφρός» που είχε ο δολοφονηθείς, το οποίο, όπως εξήγησε ο πατέρας του, το είχε πάρει λόγω της αθλητικής του δραστηριότητας και όχι της ανάμιξής του σε εγκληματικές πράξεις. Η Επιτροπή αποφάσισε ότι η χρήση του επιθέτου από τον «Πολίτη» αποτελούσε νόμιμη χρήση ενός επιθέτου με το οποίο ήταν γνωστός ο δολοφονηθείς και δεν παρέπεμπε σε πιθανή ανάμιξη του σε εγκληματικές φατρίες, όπως συνέβη με την εφημερίδα «Σημερινή», η οποία χρησιμοποίησε το παρατσούκλι του σε συνάρτηση με παρατσούκλια που είχαν γνωστά εγκληματικά στοιχεία, με τα οποία συνέδεε το δολοφονηθέντα. Τέλος, η Επιτροπή, με σεβασμό προς το δικαίωμα των δημοσιογράφων και των ΜΜΕ να παρέχουν πληροφόρηση, υποδεικνύει την υποχρέωσή τους, με βάση των Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, να επιδεικνύουν παράλληλα ευαισθησία οσάκις η πληροφόρησή τους, όσο έγκυρη και αν τη θεωρούν, είναι δυνατό να προκαλέσει ή να οξύνει τον ανθρώπινο πόνο, όπως είναι προφανές ότι συνέβη με τον πατέρα του δολοφονηθέντος και άλλα μέλη της οικογένειάς του.

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΜΗΝΥΜΑΤΩΝ ΣΕ ΑΝΟΙΚΕΙΟ ΥΦΟΣ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (13/18/5/2012) από το Χρίστο Βασιλειάδη για το περιεχόμενο ηλεκτρονικών μηνυμάτων που αντάλλαξαν ο ίδιος και αρμόδιος της διαδικτυακής εφημερίδας only.cy, τον περασμένο Μάιο. Τα μηνύματα αφορούσαν το είδος και το περιεχόμενο ειδήσεων της εφημερίδας. Ο παραπονούμενος ανέφερε ότι οι περισσότερες ειδήσεις ήταν κουτσομπολίστικες και η εφημερίδα απάντησε ότι μόνο το 7% των συνολικών ειδήσεων της εφημερίδας ανήκαν στην κατηγορία αυτή. Η εφημερίδα, σ’ αντίδραση για τα σχόλια του παραπονούμενου αφαίρεσε από τον ιστότοπο της τις διαφημιστικές του αγγελίες και εκείνος απάντησε ότι δεν είχε ανάγκη από τη διαφήμισή της. Μερικά από τα μηνύματα εκ μέρους της εφημερίδας ήταν γραμμένα σε ύφος που δεν θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ευγενικό. Ωστόσο, η Επιτροπή αποφάσισε ότι δεν θα μπορούσε προχωρήσει στην εξέταση του παραπόνου, δεδομένου ότι το περιεχόμενο των μηνυμάτων παρέμεινε στη σφαίρα της ιδιωτικής αλληλογραφίας, η οποία βρίσκεται εκτός του πλαισίου δικαιοδοσίας της.

ΠΡΟΒΟΛΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΕΞ ΑΠΟ ΚΑΜΠΑΡΕ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΑ ΣΥΝΟΔΩΝ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (11/4/5/2012) ότι δημοσίευμα στο περιοδικό TimeOut, τεύχος Μαίου, 2012, συνιστά απαράδεκτη διαφήμιση καμπαρέ, καθότι «προωθεί και κανονικοποιεί μέσα από το περιεχόμενο και το ύφος του τη βιομηχανία του σεξ στην Κύπρο, την πορνεία και πράξεις που συνδέονται με σωρεία ποινικών αδικημάτων, όπως η εμπορία προσώπων και η σεξουαλική εκμετάλλευση γυναικών». Το παράπονο υποβλήθηκε από τις πιο κάτω οργανώσεις: -Μεσογειακό Ινστιτούτο Μελετών Κοινωνικού Φύλου - www.medinstgenderstudies.org -Κυπριακός Σύνδεσμος Οικογενειακού Προγραμματισμού - www.cyfamplan.org -Σοσιαλιστική Γυναικεία Κίνηση -Παρατηρητήριο Ισότητας Κύπρου – www.pik.org.cy -Οργάνωση για την Προστασία Θυμάτων Σεξουαλικής Εκμετάλλευσης --ΣΤΙΓΜΑ -Κίνηση για Ισότητα Στήριξη Αντιρατσισμό –www.kisa.org.cy -Hands Across the Divide – www.handsacrossthedivide.org -Cyprus Stop Trafficking -Σύνδεσμος για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Βίας στην Οικογένεια - www.domviolence.org.cy -AIPFE Κύπρος -Γυναικείος Όμιλος Πρωτοπορία και ξεχωριστά από την κ. Αντρούλλα Χριστοφίδου Henriques εκ μέρους της οργάνωσης Cyprus Stop Trafficking. Στο παράπονο των οργανώσεων, που διατυπώθηκε και ως δημόσια καταγγελία, αναφέρεται ότι το περιοδικό στην έκδοσή του με τον τίτλο “Sex Issue” αφιέρωσε μια σελίδα σε νυκτερινά κέντρα (cabaret) και πρακτορεία συνοδών και στις υπηρεσίες που προσφέρουν σε συγκεκριμένη ώρα, όπως lap dance, strip shows και χορό topless. Επίσης, ανέφερε ότι οι γυναίκες περιγράφονται ως αντικείμενα του σεξ και διαφημίζονται ως εμπορεύματα με βάση τη χώρα καταγωγής τους και το πορνογραφικό θέαμα και τις υπηρεσίες που προσφέρονται από τα κέντρα αυτά. Περαιτέρω ανέφερε ότι τέτοια δημοσιεύματα πρέπει πάντα να λαμβάνονται υπόψη μέσα στο γενικότερο κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο στερεότυπα με βάση το φύλο τοποθετούν τις γυναίκες στο επίκεντρο κυκλωμάτων πορνείας. Προσθέτει ότι παγκοσμίως ο ρόλος των πρακτορείων συνοδών στην στρατολόγηση ευάλωτων ομάδων είναι τεράστιος ειδικότερα στην σεξουαλική εκμετάλλευση και εμπορία γυναικών. Το παράπονο ανέφερε ότι το δημοσίευμα του περιοδικού προωθεί και ενθαρρύνει την ιδέα ότι οι γυναίκες είναι προς πώληση και ενθαρρύνει τη ζήτηση για σεξουαλικές υπηρεσίες σε μια περίοδο κατά την οποία Ευρωπαϊκές Οδηγίες και Συμβάσεις, τις οποίες η Κύπρος υιοθέτησε ή είναι στην διαδικασία υιοθέτησης, τονίζουν ότι θα πρέπει να παρθούν μέτρα για να αποθαρρυνθεί η ζήτηση για υπηρεσίες από θύματα εμπορίας. Το περιοδικό στην απάντησή του, την οποία είχε διαβιβάσει και στις προαναφερθείσες οργανώσεις ως απάντηση σε επιστολή τους, πριν από την υποβολή του παραπόνου τους, ανέφερε ότι το αφιέρωμα στην έκδοση ‘Sex Issue’ ήταν ένα life style άρθρο, που στόχο είχε να καλύψει «τους διάφορους νόμιμους τομείς της κουλτούρας του sex, σε μη επικριτικό ύφος». Επίσης ανέφερε ότι ως μέρος του αφιερώματος παρουσίασε πέντε καμπαρέ, τα οποία είναι αδειοδοτημένα και λειτουργούν μέσα στα πλαίσια του νόμου, όπως επίσης και δύο ιστοσελίδες, οι οποίες παρέχουν υπηρεσίες συνοδών και που επίσης λειτουργούν νόμιμα. Το περιοδικό ανέφερε ότι δεν ήθελε να προωθήσει ο,τιδήποτε που θα μπορούσε να θεωρηθεί παράνομο, σύμφωνα πάντα με την κυπριακή νομοθεσία, «και σύμφωνα με αυτό που πιστεύουμε ότι είναι η ευρύτερη γνώμη των αναγνωστών μας». Σύμφωνα με το περιοδικό, οι αναγνώστες του «αντιπροσωπεύουν μία πιο φιλελεύθερη και ανοιχτή μερίδα κοινού» και ότι το Time Out είναι ένας οδηγός διασκέδασης, με στόχο πάντα την ενημέρωση των αναγνωστών του για όλα όσα συμβαίνουν στην Κύπρο, «όσον αφορά πάντα στην έξοδο και τη διασκέδαση». Στο δημοσίευμά του, το περιοδικό, με την εισαγωγή ότι «το σεξ είναι άλλο πράγμα να το λες και άλλο να το κάνεις», παρέχει, όπως αναφέρει, 69 tips, συμβουλές, στους αναγνώστες του για να αποκτήσουν τη σεξουαλική ζωή που θέλουν. Μεταξύ των προτάσεών του είναι καμπαρέ και πρακτορεία συνοδών, που παρατίθενται ονομαστικά. Για το καθένα από αυτά, το περιοδικό κάνει αναφορά στην εθνική καταγωγή των γυναικών που εργάζονται σ’ αυτά, αναφέροντας τη χώρα προέλευσής τους και περιγράφει το είδος των υπηρεσιών που προσφέρουν. Η Επιτροπή εξέτασε το παράπονο υπό το πρίσμα της γνώσης σωρείας δηλώσεων κυβερνητικών επισήμων και άλλων αρμοδίων, καθώς και καταγγελιών από οργανώσεις, ότι υποστατικά τα οποία ανήκουν στην κατηγορία που αναφέρεται στο παράπονο, καθώς και πρακτορεία συνοδών, έστω και αν λειτουργούν νόμιμα, αποτελούσαν και αποτελούν χώρους εκμετάλλευσης γυναικών, οι οποίες αναζητούν εργασία σ’ αυτά, είτε γνωρίζουν είτε όχι το είδος της εργασίας που θα προσφέρουν. Ελαβε επίσης υπόψη το γεγονός ότι η Κύπρος αντιμετώπισε διεθνείς επικρίσεις και πιέσεις από την Ευρωπαϊκή Ενωση, διεθνείς και τοπικούς οργανισμούς προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων και παλαιότερα ακόμα και από προσωπικότητες όπως ο Βασιλιάς του Βελγίου, για τη λήψη μέτρων τερματισμού της διακίνησης και εκμετάλλευσης γυναικών σε υποστατικά όπως τα αναφερόμενα στο παράπονο. Είναι επίσης γνωστό ότι οι αρχές προσπαθούν να εφαρμόσουν Ευρωπαϊκές οδηγίες και λαμβάνουν μέτρα για να κλείσουν παράθυρα και να διορθώσουν αδυναμίες της νομοθεσίας με στόχο την αποτροπή της εμπορίας γυναικών που ασχολούνται σε καμπαρέ και πρακτορεία συνοδών. Η Επιτροπή υιοθέτησε τη θέση των παραπονουμένων ότι το δημοσίευμα, με το ύφος και το περιεχόμενό του τείνει να κανονικοποιήσει τη βιομηχανία του σεξ και αποδέχθηκε στο σύνολό του το παράπονο των οργανώσεων. Η Επιτροπή αποφάσισε ότι, ανεξάρτητα από τη θέση του περιοδικού ότι δεν ήθελε την προβολή ή προώθηση οτιδήποτε που θα μπορούσε να θεωρηθεί παράνομο, στην πράξη το αφιέρωμα αποτελούσε διαφήμιση χώρων στους οποίους είναι γενικά παραδεκτό ότι ασκείται εμπορία γυναικών. Η αναφορά ότι σκοπός του περιοδικού ήταν να καλύψει «τους διάφορους νόμιμους τομείς της κουλτούρας του sex, σε μη επικριτικό ύφος» συνιστά από τη μια προσπάθεια απόσεισης ευθυνών απέναντι στην ευρύτερη κοινωνία και από την άλλη στοιχείο γνώσης πως τα κέντρα που παρουσιάστηκαν προσφέρουν υπηρεσίες sex από γυναίκες που εργάζονται σ’ αυτά. Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι θα αποτελούσε όχι απλώς αφελή παραγνώριση της πραγματικότητας αλλά και υποκρισία οποιοσδήποτε ισχυρισμός ότι υποστατικά που ανήκουν στις προαναφερθείσες κατηγορίες δεν εμπλέκονται σε εμπορία γυναικών και ότι οι γυναίκες που προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σ’ αυτά το πράττουν με την ελεύθερη βούλησή τους και όχι επειδή βρίσκονται στην ανάγκη να το πράξουν. Αυτό σημαίνει ότι τυγχάνουν εκμετάλλευσης και ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα των γυναικών που αναγκάζονται να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε καμπαρέ και σε πρακτορεία συνοδών παραβιάζονται κατάφωρα. Η διαφήμιση ή προώθησή τους κάτω από το πρόσχημα παροχής πληροφόρησης «σε μη επικριτικό ύφος» σε «μία πιο φιλελεύθερη και ανοιχτή μερίδα κοινού» ή για οποιοδήποτε άλλο λόγο κρίνεται ως έλλειψη ευαισθησίας και σεβασμού προς τα δικαιώματα μιας μερίδας γυναικών που οδηγούνται εξ ανάγκης στην προσφορά υπηρεσιών σεξ. Με βάση τα πιο πάνω, η Επιτροπή αποφάσισε ότι το δημοσίευμα στο περιοδικό συνιστά παραβίαση της πρόνοιας του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας που επιβάλλει στα ΜΜΕ και τους λειτουργών τους την υποχρέωση να σέβονται και «να προάγουν…τις πανανθρώπινες αξίες…τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις βασικές ελευθερίες όλων». Επί πλέον αποφάσισε ότι η αναφορά στην εθνική καταγωγή των γυναικών που εργάζονται στα καμπαρέ συνιστά παραβίαση της πρόνοιας του Κώδικα περί αποφυγής δυσμενών διακρίσεων με βάση, μεταξύ άλλων, την εθνική καταγωγή και το φύλο.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ, ΣΧΟΛΙΑ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (4/26/1/2012) από την Αστυνομία εναντίον της εφημερίδας «Πολίτης» για δημοσίευμα, το οποίο ανέφερε ότι ενώ οι ληστές αλωνίζουν, η ηγεσία της αστυνομίας, αντί να βάζει τους αστυνομικούς να διενεργούν περιπολίες για να κυνηγούν τους διαρρήκτες και τους κλέφτες, τους αναγκάζει να «κοντράρονται για το ποιος θα καταγγείλει περισσότερους οδηγούς», δίδοντας εύσημα σε αστυνομικούς που προβαίνουν στις περισσότερες καταγγελίες. Το παράπονο αμφισβητούσε την ακρίβεια των πληροφοριών της εφημερίδας, τις οποίες και διέψευσε και ότι τα συμπεράσματα ή σχόλια ήταν αυθαίρετα και δημιουργούσαν εσφαλμένες εντυπώσεις και ζημιά στο κύρος και την αξιοπιστία της Αστυνομίας. Η Αστυνομία παραπονέθηκε περαιτέρω ότι εξέδωσε ανακοίνωση σε σχέση με το δημοσίευμα, την οποία η εφημερίδα παρέλειψε να δημοσιεύσει, κατά παράβαση της πρόνοιας του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας περί παροχής του δικαιώματος απάντησης. Η Επιτροπή εξέτασε λεπτομερώς το δημοσίευμα και διαπίστωσε ότι στο μεγαλύτερο μέρος του αποτελούσε κριτική ή έκφραση γνώμης, που εμπίπτει στο δικαίωμα της ελευθερίας έκφρασης. Περαιτέρω διαπίστωσε ότι η εφημερίδα, ύστερα από ενέργειες της Επιτροπής, δημοσίευσε απαντητική ανακοίνωση της Αστυνομίας για ανασκευή των πληροφοριών και αντίκρουση των απόψεων που εκφράστηκαν στο δημοσίευμα. Ωστόσο σημείωσε τη μεγάλη καθυστέρηση στη δημοσίευση, που θα έπρεπε να γίνει αυτόβουλα και χρονικά πιο κοντά στο δημοσίευμα, όπως προνοείται στον Κώδικα. Η Επιτροπή θεωρεί ότι σε περιπτώσεις αμφισβήτησης της ακρίβειας των πληροφοριών ή της ορθότητας της κριτικής ή των απόψεων που διατυπώνουν τα ΜΜΕ, ο πιο πρόσφορος τρόπος δράσης από μέρους των επηρεαζομένων είναι η χρήση του δικαιώματος απάντησης για ανασκευή πληροφοριών ή αντίκρουση απόψεων και κριτικής, το οποίο τα ΜΜΕ έχουν την υποχρέωση να παρέχουν. Σημειώνεται ότι και η Επιτροπή δεσμεύεται από τον Κώδικα, προτού εξετάσει ένα παράπονο, να καταβάλει προσπάθεια διευθέτησης με διαβούλευση με τα δύο μέρη ή με απ’ ευθείας διαβούλευση μεταξύ των μερών.

ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΟΝΟΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΟΥ Η ΜΗΤΕΡΑ ΤΟΥΣ ΣΚΟΤΩΘΗΚΕ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (6/16/2/2012) της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού για αποκάλυψη ονομάτων παιδιών σε δημοσίευμα του περιοδικού «Ομικρον». Το δημοσίευμα αφορούσε σε υποθέσεις στις οποίες γυναίκες σκοτώθηκαν από τους συζύγους ή τους συντρόφους τους στην περίοδο μεταξύ 2003 μέχρι το 2011. Σύμφωνα με το παράπονο, σε όλες τις περιπτώσεις αναφέρονται τα πραγματικά ονόματα των θυμάτων και των θυτών, ο αριθμός των παιδιών της οικογένειας, το χωριό ή η πόλη τους, η διεύθυνση διαμονής τους και οι συνθήκες του εγκλήματος. Στις έξι από τις επτά περιπτώσεις εμπλέκονται παιδιά, που στην πλειοψηφία τους είναι ακόμη ανήλικα. Το παράπονο αναφέρεται ιδιαίτερα σε μια περίπτωση γυναίκας που δολοφονήθηκε, της οποίας τα δύο ανήλικα κορίτσια βρίσκονται υπό τη φροντίδα του Τμήματος Κοινωνικής Ευημερίας. Σύμφωνα με το παράπονο στα κορίτσια προκλήθηκε μεγάλη αναστάτωση και ψυχολογική ταλαιπωρία, τόσο από τη δημοσιοποίηση της περίπτωσης της μητέρας τους όσο και τις αντιδράσεις του κοινωνικού και σχολικού περιγύρου, ως αποτέλεσμα της δημοσιοποίησης της ταυτότητάς τους. Η θέση του περιοδικού ήταν ότι επρόκειτο για περιπτώσεις ήδη γνωστές και ότι στα δημοσιεύματα δεν περιέχονταν στοιχεία που να οδηγούν στην αποκάλυψη προσωπικών δεδομένων ή στην αποκάλυψη της ταυτότητας παιδιών. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι στις πλείστες υποθέσεις στις οποίες αναφέρεται το δημοσίευμα εμπλέκονταν παιδιά και ότι στη μια τουλάχιστον τα παιδιά είναι ανήλικα και βρίσκονται υπό τη φροντίδα των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας. Κατά συνέπεια, αποδέχθηκε το παράπονο για δημοσίευση στοιχείων που οδηγούσαν στην κοινοποίηση της ταυτότητας των παιδιών, γεγονός που συνιστά παραβίαση των προνοιών του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας περί προσωπικών στοιχείων και επέμβαση στην ιδιωτική τους ζωή. Το δημοσίευμα συνιστά παραβίαση του άρθρου 16 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, που απαγορεύει μεταξύ άλλων την επέμβαση στην ιδιωτική ζωή του παιδιού και της οικογένειάς του και της πρόνοιας του Κώδικα περί μη δημοσίευσης προσωπικών στοιχείων ανηλίκων παιδιών. Η επιτροπή αποφάσισε ότι η κατά τον τρόπο αυτό αποκάλυψη των ονομάτων παιδιών προκάλεσε σε μερικά από αυτά πόνο, κατά παράβαση της σχετικής πρόνοιας του Κώδικα περί αποφυγής οποιασδήποτε πράξης που είναι δυνατό να οξύνει τον ανθρώπινο πόνο.

ΔΥΣΜΕΝΕΙΣ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΡΟΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (7/21/2/2012) από την Ευρωβουλευτή Αντιγόνη Παπαδοπούλου ότι δημοσίευμα της εφημερίδας «Πολίτης» ημερομηνίας 19ης Φεβρουαρίου, 2012, περιείχε σεξιστικές αναφορές και χαρακτηρισμούς, που είχαν στόχο να μειώσουν γυναίκες που πολιτεύονται, καθώς και υβριστικούς χαρακτηρισμούς. Για το θέμα υπέβαλε παράπονο και ο Υπουργός Δικαιοσύνης ως πρόεδρος του Εθνικού Μηχανισμού για τα δικαιώματα της Γυναίκας, αναφέροντας ότι το δημοσίευμα ήταν υβριστικό, με σεξιστικούς και απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς. Το παράπονο αφορούσε σε τρία σχόλια στη στήλη «Κοριός» που αναφέρονταν σε τέσσερις γυναίκες οι οποίες πολιτεύονται. Στο ένα σχόλιο αναφερόταν ότι η Ευρωβουλευτής κ. Ελένη Θεοχάρους, που άλλοτε υποστήριζε τους Παλαιστινίους «έβγαλε το σκασμό», έπαθε αμνησία και δε διαμαρτυρήθηκε για την επίσκεψη του Ισραηλινού πρωθυπουργού στην Κύπρο. Το δεύτερο επέκρινε την Υπουργό Εξωτερικών Ερατώ Κοζάκου Μαρκουλλή γιατί ξέχασε τα αντι-ισραηλινά αισθήματα που παλαιότερα επικρατούσαν στην Κύπρο, και απάντησε με τη φράση «ρωτήστε τους Ισραηλινούς γιατί δεν ήρθαν» όταν κλήθηκε να σχολιάσει δήλωση του ισραηλινού πρωθυπουργού ότι χρειάστηκαν 63 χρόνια για να κάμει ένας Ισραηλινός πρωθυπουργός ένα ταξίδι 45 λεπτών στην Κύπρο. Το τρίτο σχόλιο ανέφερε: «Πλώρη για την προεδρία της Δημοκρατίας έβαλε –εκτός από τη Θεοχάρους- και η άλλη φάουσα που μας εκπροσωπεί στην Ευρώπη, η κ. Αντιγόνη, άλλως το Κανόνι. Μα είπεν τους κανένας ότι εν’ η ώρα των γεναικών τζιαι εφαράσαν ούλλες να γίνουν Προεδρίνες; Η Ειρήνη Χαραλαμπίδου δεν θα βάλει υποψηφιότητα; Η προσδοκά ότι θα της δώσει το χρίσμα ο Χριστόφιας»; Η εφημερίδα απάντησε ότι η κ. Παπαδοπούλου κρινόταν ως γυναίκα - πολιτικός και όχι ως γυναίκα. Η εφημερίδα ανέφερε πως η φράση «η φάουσα που μας εκπροσωπεί στην Ευρώπη», δεν ήταν σεξιστική και ότι στη μεταφορική της σημασία αναφέρεται σε δυναμική γυναίκα που συνήθως καπελώνει τον άνδρα της και δεν χάνει ευκαιρία να κάνει δηλώσεις στα ΜΜΕ επί παντός επιστητού, επιδιώκοντας να περάσει τις θέσεις και τις απόψεις της. Η Επιτροπή αποφάσισε πως το σύνολο των τριών σχολίων διακρίνεται για διάθεση δυσμενούς διάκρισης με βάση το φύλο, κατά παράβαση της σχετικής πρόνοιας του Κώδικα. Τα σχόλια αφορούσαν στην εκπεφρασμένη ή υποτιθέμενη πρόθεσή τους να διεκδικήσουν το προεδρικό αξίωμα και έγιναν σε σχέση με την ιδιότητά τους ως γυναικών-πολιτικών και όχι ως ατόμων ανεξαρτήτως φύλου τα οποία πολιτεύονται. Αυτό προκύπτει σαφώς και από τη φράση «μα είπεν τους κανένας ότι εν’ η ώρα των γεναικών τζιαί εφαράσαν ούλλες να γίνουν Προεδρίνες;» Ως προς τη λέξη «φάουσα», η Επιτροπή σημείωσε ότι κυριολεκτικά σημαίνει, όχι μόνο στην Κύπρο αλλά και σε πολλά μέρη της Ελλάδας, ασθένεια που αλλοιώνει ή κατατρώει το δέρμα και τη σάρκα. Σύμφωνα με το ανθολόγιο λέξεων της Κυπριακής διαλέκτου του Κ. Γιαγκουλλή, φάουσα (από το φάγουσα ή φαγέδαινα) σημαίνει καρκίνο, δερματικό ερέθισμα, γάγγραινα. Χρησιμοποιείται ως κατάρα και ως χαρακτηρισμός για γυναίκα που μιλά πολύ ή που έχει την ίδια επίδραση όπως και η ασθένεια. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο ίδιος χαρακτηρισμός δεν υπάρχει στο αρσενικό γένος και επομένως μπορεί να θεωρηθεί ότι η χρήση της και μόνο συνιστά προκατάληψη λόγω φύλου. Η Επιτροπή περαιτέρω θεωρεί πως η χωρίς εισαγωγικά χρήση της λέξης για χαρακτηρισμό των γυναικών που αναφέρονται στα σχόλια ή μερικών από αυτές, είναι υβριστική και απαξιωτική και δε συνάδει με την επίδειξη συμπεριφοράς και επαγγελματικού επιπέδου της υψηλότερης δυνατής στάθμης.

ΠΑΡΑΠΟΝΟ ΓΙΑ ΘΕΜΑ ΠΟΥ ΕΚΚΡΕΜΕΙ ΕΝΩΠΙΟΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (3/25/1/2012) από τον ιατρό-γενικό χειρουργό Σταύρο Σταύρου για δημοσιεύματα στην εφημερίδα «Πολίτης» στις 14 και 22 Οκτωβρίου, 2011, και 10 Ιανουαρίου, 2012, για «αντιδεοντολογικά δημοσιεύματα». Ο παραπονούμενος ανέφερε ότι τα δημοσιεύματα αναπαρήγαγαν ισχυρισμούς που είχαν διατυπωθεί προηγουμένως κατά την περίοδο της διεξαγωγής εκλογών για την ηγεσία της συντεχνίας των κυβερνητικών ιατρών. Τα δημοσιεύματα αναφέρονταν στο θέμα της διαχείρισης των υπερωριών και σε κληρονομική απόκτηση από τον κ. Σταύρου περιουσίας από ηλικιωμένη που ήταν ασθενής του στη Λεμεσό. Ο κ. Σταύρου παραπονέθηκε ότι τα δημοσιεύματα παραβιάζουν βασικές αρχές της δεοντολογίας. Ο αρχισυντάκτης της εφημερίδας Σωτήρης Παρούτης πληροφόρησε την Επιτροπή ότι ο κ. Σταύρου έχει καταχωρήσει αγωγές λιβέλου για τα ίδια δημοσιεύματα που αναφέρει στο παράπονό του. Σύμφωνα με τους κανονισμούς λειτουργίας της, η Επιτροπή μπορεί κατά την κρίση της να επιλαμβάνεται παραπόνων για υποθέσεις, των οποίων η εκδίκαση εκκρεμεί ενώπιον Δικαστηρίου ή άλλου δικαιοδοτικού οργάνου. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι τα δύο από τα τρία επίμαχα δημοσιεύματα, που είναι και τα πιο κρίσιμα δημοσιεύθηκαν τρεις μήνες πριν από την υποβολή του παραπόνου, δηλαδή εκτός της προθεσμίας των 30 ημερών, που καθορίζεται από τον Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας για την υποβολή παραπόνου. Λόγω της εκπρόθεσμης υποβολής του παραπόνου για τα πιο σοβαρά δημοσιεύματα και επίσης του γεγονότος ότι για τα ίδια θέματα εκκρεμεί αγωγή ενώπιον δικαστηρίου, η Επιτροπή αποφάσισε να μη προχωρήσει στην εξέτασή του.