Τρεις παραβιάσεις σε ρεπορτάζ της ενημερωτικής ιστοσελίδας 24h

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (09/04/02/20) από τον Ανώτερο Υπαστυνόμο Στεφανίδη εναντίον της ενημερωτικής ιστοσελίδας 24h. O καταγγέλλων ανέφερε τηλεφωνικώς ότι δημοσιεύθηκε άρθρο στις 30 Ιανουαρίου, 2020 με τίτλο «ΣΚΑΝΔΑΛΩΔΗΣ μετάθεση στην αστυνομία», το οποίο έφερε το όνομά του και τον ενέπλεκε σε συμβάν όπου ουδεμία σχέση είχε με τον ίδιο.

Ειδικότερα, ανέφερε ότι πρόκειται περί λίβελλου, καθότι το δημοσίευμα του επιρρίπτει ευθύνες και τον συνδέει με το θέμα της αυτοκτονίας του 14χρονου στον Κοτσιάτη και εν συνεχεία, αφήνει να εννοηθεί ότι δε φτάνει που φέρει ευθύνη για το εν λόγω τραγικό συμβάν (ευθύνη που ποσώς προσδιορίζεται), επιβραβεύθηκε με μετάθεση στην Υπηρεσία Αλλοδαπών και Μετανάστευσης του Αρχηγείου Αστυνομίας. Το δημοσίευμα αφήνει επίσης αιχμές κατά της ηγεσίας της Αστυνομίας ότι επιδεικνύει εύνοια σε μέλη της που εμπλέκονται σε σκάνδαλα και για την οικογένειά του παραπονούμενου, της οποίας πολλά μέλη εργάζονται στην Αστυνομία.

Ο κ. Στεφανίδης επεσήμανε ότι από τον 7/2014 έως τον 9/2015 και από τον 4/2016 εώς τον 3/2017 υπηρέτησε ως προϊστάμενος στον Αστυνομικό Σταθμό Πέρα Χωριού. Έπειτα το 2017 μετατέθηκε στην Υπηρεσία Αλλοδαπών και Μετανάστευσης. Επομένως, δε δύναται να σχετίζεται με την αυτοκτονία του 14χρονου από τον Κοτσιάτη, η οποία έγινε τον Σεπτέμβριο του 2019. Επιπλέον, τόνισε ότι όσο προΐστατο του Αστυνομικού Σταθμού Πέρα Χωριού δεν προέκυψε οποιοδήποτε περιστατικό που να αφορά τον 14χρονο, είτε υπόθεση ενδοοικογενειακής βίας είτε άλλη.

Ο παραπονούμενος υπηρετεί από τον 3/2017 στην Υπηρεσία Αλλοδαπών και Μετανάστευσης Αρχηγείου Αστυνομίας, ως προϊστάμενος του Χώρου Κράτησης Απαγορευμένων Μεταναστών και από σήμερα ως Υποδιοικητής Υποστήριξης. Η αναφορά που γίνεται περί «οικογενειακής υποθέσεως» στο δημοσίευμα και υπαινίσσεται ότι από τη μετάθεσή του θα ευνοηθούν συγγενικά του πρόσωπα. Ο ίδιος παραδέχθηκε ότι η σύζυγος, πολλά μέλη της οικογένειάς και άλλοι συγγενείς του υπηρετούν στην Αστυνομία Κύπρου, αλλά αυτό δεν αποτελεί επαρκές και μεμπτό στοιχείο ώστε να εξαχθούν τέτοιου είδους συμπεράσματα, πόσο μάλλον να δημοσιευθούν.

Όπως είπε ο παραπονούμενος, το παρόν δημοσίευμα συντάχθηκε και δημοσιεύθηκε χωρίς να τεθούν οι εν λόγω δημοσιογραφικές πληροφορίες υπόψη του ιδίου ή του Εκπροσώπου Τύπου της Αστυνομίας ως είθισται σε ανάλογες περιπτώσεις και επισύρει κατηγορίες για ψευδείς παραστάσεις, ανακρίβεια αλλά και πρόκληση βλάβης και αναστάτωσης του ίδιου και της οικογένειάς του.

Η Επιτροπή ενώ ζήτησε τις απόψεις του 24h δεν έλαβε οποιαδήποτε απάντηση.

Η Επιτροπή επεσήμανε ότι συνιστά εξαρχής παραβίαση του παρόντα Κώδικα Δεοντολογίας η μη παράθεση της άποψης του μέσου. Σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις του Κώδικα τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και οι Λειτουργοί αυτών αναλαμβάνουν την υποχρέωση να συνεργάζονται με την Επιτροπή και εντός 15 ημερών να αποστέλλουν τις απόψεις τους.

Περαιτέρω η Επιτροπή αποφάσισε βάσει των ενώπιών της δεδομένων ότι παραβιάζεται κατάφωρα το άρθρο 2 (Δικαίωμα απάντησης) σύμφωνα με το οποίο Τα Μ.Μ.Ε. παρέχουν στους επηρεαζόμενους, στην κατάλληλη περίπτωση και ιδιαιτέρως όταν έχουν υποστεί επίθεση, την ευκαιρία να απαντήσουν, και εν πάση περιπτώσει μέσα σε χρονικό διάστημα που δεν θα απέχει χρονικά από το δημοσίευμα ή τη μετάδοση τόσο, ώστε το δικαίωμα απάντησης να καθίσταται άνευ αντικειμένου. Εν προκειμένω, η ενημερωτική ιστοσελίδα στο σύντομο δημοσίευμά της αφαίρεσε των εκ των ων ουκ άνευ δικαίωμα του Υπαστυνόμου Στεφανίδη να δώσει τη δική του εκδοχή, ενώ την ίδια στιγμή τον κατονομάζει. Ως αποτέλεσμα προκύπτει η παρουσίαση μιας μονόπλευρης θέασης της πραγματικότητας, η οποία ελλοχεύει κινδύνους και δύναται να διασύρει την τιμή και την υπόληψη του ατόμου.

Κατ’ αυτό υπάρχει παραβίαση του άρθρου 3 περί Ιδιωτικής ζωής κατά το οποίο η υπόληψη και η ιδιωτική ζωή κάθε προσώπου τυγχάνουν σεβασμού και δεν αποκαλύπτονται στοιχεία προσωπικού χαρακτήρα. Η Επιτροπή καθιστά σαφές ότι η υπόληψη των ατόμων τυγχάνει σεβασμού και ανοίκειες προσωπικές επιθέσεις πρέπει να αποφεύγονται.

Τέλος, η Επιτροπή χαρακτήρισε ως άστοχο παραλληλισμό, τη σύνδεση των δύο γεγονότων που αφορούν την αυτοκτονία του 14χρονου στον Κοτσιάτη και τη μετάθεση του κ. Στεφανίδη εμπλέκοντας ταυτόχρονα τα συγγενικά του πρόσωπα. Πρόκειται για αχρείαστες πληροφορίες, οι οποίες πιθανόν να ενισχύσουν την εξαγωγή ανακριβών συμπερασμάτων. Έτσι, παραβιάζεται το άρθρο 1 του Κώδικα (Ακρίβεια), το οποίο προνοεί ότι τα Μ.Μ.Ε μεριμνούν ώστε να μη δημοσιεύονται ανακριβείς, παραπλανητικές, φανταστικές ή διαστρεβλωτικές της αλήθειας ειδήσεις, πληροφορίες ή σχόλια. Σε περίπτωση που έχει συμβεί κάτι τέτοιο χωρούν σε άμεση διόρθωση ή και απολογία.

Παραβιάση του Κώδικα σε δηλώσεις δημοσιογράφου

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (07/27/01/20) από την Κορίνα Δημητρίου εναντίον του Sigma TV «Μεσημέρι κ κάτι» στις 22 Ιανουαρίου 2020.

Σύμφωνα με την παραπονούμενη στη συνέντευξη αυτή η δημοσιογράφος εξέφρασε την πεποίθηση της ότι οι αριθμοί των μεταναστών είναι τέτοιοι που η Κύπρος δε μπορεί να τους αντέξει. Επίσης, επεσήμανε ότι η θέση δεν εδράζεται σε κανένα στοιχείο, δεν αντανακλά τις απόψεις των ειδικών και ελλοχεύει τον κίνδυνο διάχυσης ξενοφοβίας και ρατσισμού. Τέλος, ανέφερε ότι η δημοσιογράφος δεν αντέδρασε όταν ο Υπουργός σχολίασε ότι οι μετανάστες/πρόσφυγες δεν έρχονται στην Κύπρο από δική τους πρωτοβουλία αλλά τους διοχετεύει η Τουρκία, αφήνοντας να εννοηθεί ότι πρόκειται για γεγονός.

Ο Διευθυντής ενημέρωσης του ΣΙΓΜΑ Γιάννης Καρεκλάς στην απάντησή που έδωσε ανέφερε ότι οι απόψεις της δημοσιογράφους Μαρίνας Χατζηκώστα εκφράζουν απόλυτα τις θέσεις του σταθμού και έκρινε το παράπονο ως αβάσιμο και εκτός πραγματικότητας. Συγκεκριμένα ο κ. Καρεκλάς εστίασε στα εξής σημεία:

• Το παραπάνω παράπονο έχει ως στόχο τη φίμωση της δημοσιογραφίας για σοβαρά θέματα εθνικής ασφάλειας.
• Οι παρατηρήσεις της δημοσιογράφου κατά την εισαγωγή κρίθηκαν από τον Υπουργό Εσωτερικών ως απόλυτα σωστές.
• Ο Υπουργός Εσωτερικών είναι ο καθ’ ύλην αρμόδιος και προϊστάμενος όλων των υπηρεσιών που αφορούν σε αφίξεις αλλοδαπών.
• Η συζήτηση αφορά το μεταναστευτικό ζήτημα και όχι τους πρόσφυγες αυτούς καθαυτούς.
• Είναι ανυπόστατο να θεωρείται ότι οι δηλώσεις του Υπουργού βασίζονται σε προσωπικές πεποιθήσεις καθώς η πολιτική που χαράσσει η κυβέρνηση εδράζεται σε στοιχεία.

H Επιτροπή αποφάσισε ότι η εισαγωγή της δημοσιογράφου, έχω την αίσθηση, όχι δεν έχω την αίσθηση είμαι βέβαια, πως σε λίγο καιρό η Κύπρος δεν θα μπορεί καν να σηκώσει το βάρος των ανθρώπων που καθημερινά φτάνουν και μάλιστα δεν είναι η θαλάσσια, η οδός που καταφτάνουν οι περισσότεροι εκ των μεταναστών, αποτέλεσε μια εσκεμμένη κατευθυνόμενη τοποθέτηση επί του θέματος πλήρως ευθυγραμμισμένη με τις απόψεις του Υπουργού Εσωτερικών, η οποία ωστόσο εμπεριέχει στοιχεία προκατάληψης ως προς τη φυλή, ενίσχυση ξενοφοβικών αισθημάτων και ρητορικής μίσους.

Επομένως η Επιτροπή κατέληξε ότι παραβιάζεται το άρθρο 12 του Κώδικα περί δυσμενών διακρίσεων. Βάσει του άρθρου 12, τα Μ.Μ.Ε. αποφεύγουν οποιαδήποτε απ’ ευθείας ή άλλη αναφορά ή ενέργεια εναντίον προσώπου η οποία περιέχει στοιχεία προκατάληψης με βάση τη φυλή, το χρώμα, τη γλώσσα, τη θρησκεία, τις πολιτικές ή άλλες πεποιθήσεις, την εθνική ή κοινωνική προέλευση, την περιουσία, την καταγωγή, την ηλικία, το φύλο και το προσωπικό καθεστώς, περιλαμβανομένης της φυσικής ή διανοητικής ασθένειας ή αναπηρίας. Ο χλευασμός, η διαπόμπευση και ο διασυρμός ατόμων ή ομάδων είναι ανεπίτρεπτος.

Περαιτέρω η Επιτροπή υπενθυμίζει στα μέσα ότι τόσο τα ίδια όσο και οι λειτουργοί τους οφείλουν να είναι πιο προσεκτικοί στις τοποθετήσεις τους. Σαφώς, το δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου των δημοσιογράφων δε τίθεται υπό διαπραγμάτευση, εντούτοις το περιεχόμενο του, από τη στιγμή που παραβιάζει πρόνοιες του Κώδικα, δύναται να κριθεί και να ληφθεί από την Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας απόφαση επί αυτού.

Ανακριβείς πληροφορίες και ρητορική μίσους

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (06/27/01/20) από την Κορίνα Δημητρίου εναντίον της εφημερίδας «Αλήθεια» για δημοσίευμα με τίτλο: ««Τρίτος Αττίλας στην Κύπρο!», ημ. 27/01/2020.

Σύμφωνα με την παραπονούμενη στο δημοσίευμα αναφέρονται ψευδή στοιχεία αναφορικά με τον αριθμό των αιτητών ασύλου που βρίσκονται στην Κύπρο και ταυτόχρονα χρησιμοποιούνται φράσεις όπως "η Κύπρος γονατίζει", "θα μας βουλιάξουν" και "πλέον δεν τους αντέχουμε" με στόχο να ενισχύσει τη ξενοφοβία και το ρατσισμό. Τέλος, η παραπονούμενη τονίζει ότι ο δημοσιογράφος προβαίνει σε ανακριβείς εικασίες όπως το ότι οι περισσότερες αιτήσεις για άσυλο θα απορρίπτονται, κάτι που δεν συνάδει με τις υποχρεώσεις της Κύπρου έναντι της ΕΕ και του ΟΗΕ.

Η Επιτροπή αν και ζήτησε τις απόψεις της «Αλήθειας» πολλάκις, δεν τις έλαβε και αυτό συνιστά εξαρχής παραβίαση του παρόντα Κώδικα Δεοντολογίας. Βάσει των γενικών διατάξεων τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και οι Λειτουργοί αυτών αναλαμβάνουν την υποχρέωση να συνεργάζονται με την Επιτροπή και εντός 15 ημερών να αποστέλλουν τις απόψεις τους.

Βάσει των ενώπιών της στοιχείων η Επιτροπή αποφάσισε ότι υπάρχει παραβίαση του άρθρου 1 του Κώδικα περί ακρίβειας. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που λήφθηκαν από τον Αρμόδιο της Υπηρεσίας Ασύλου, οι αιτητές ασύλου αυτή τη στιγμή κατά προσέγγιση είναι 17.171, ωστόσο στο άρθρο γίνεται αναφορά για περίπου 43.000, αριθμός ο οποίος προκύπτει από το άθροισμα των αιτητών ασύλου από το 2009 ως το 2019 (συγκεκριμένα ο αριθμός που προκύπτει είναι 42.925). Επομένως, πρόκειται για μια “κακή” ανάγνωση των στοιχείων που έχει στόχο την παραπλάνηση μέσω δημοσίευσης ψευδών αριθμών. Υπενθυμίζεται ότι βάσει του Κώδικα τα μέσα μεριμνούν ώστε να μη δημοσιεύονται ανακριβείς , φανταστικές ή διαστρεβλωτικές της αλήθειας ειδήσεις, πληροφορίες ή σχόλια. Σε περίπτωση που έχει συμβεί κάτι τέτοιο προχωρούν σε άμεση διόρθωση ή και απολογία. Επιπλέον, τα μέσα και οι λειτουργοί τους είναι υποχρεωμένοι να παρέχουν έγκυρη πληροφόρηση.

Περαιτέρω η Επιτροπή αποφάσισε ότι παραβιάζεται το άρθρο 12 (Δυσμενείς διακρίσεις) κατά το οποίο τα μέσα οφείλουν να αποφεύγουν οποιαδήποτε απ’ ευθείας ή άλλη αναφορά ή ενέργεια εναντίον προσώπου, η οποία μεταξύ άλλων περιέχει στοιχεία προκατάληψης με βάση τη φυλή, το χρώμα και την εθνική προέλευση. Συγκεκριμένα, οι εκφράσεις που χρησιμοποιεί ο αρθρογράφος, όπως παραδείγματος χάριν «Πλέον δεν τους αντέχουμε (…)», ενέχουν στοιχεία προκατάληψης με βάση την καταγωγή και την εθνική προέλευση και τείνουν να γεννούν ξενοφοβικά αισθήματα, τα οποία συνεπάγονται την επίταση κοινωνικών φαινομένων μη ανοχής της διαφορετικότητας. Επιπροσθέτως, ο όρος παράνομος μετανάστης/αλλοδαπός, τον οποίο χρησιμοποιεί ο αρθρογράφος κατά κόρον συνιστά χείριστη πρακτική καθότι ατεκμηρίωτος και αβάσιμος.

Αναφορικά με το τίτλο «Τρίτος Αττίλας (…)» αν και θεωρείται ιδιαίτερα υπερβολικός για να περιγράψει τις ροές μεταναστών και προσφύγων, αποτελεί έναν άστοχο και κλισέ τίτλο, ο οποίος χρησιμοποιείται ευρέως από τους δημοσιογράφους για να περιγράψουν σημαντικά δυσάρεστα γεγονότα που πλήττουν ή έπληξαν την Κύπρο, όπως η οικονομική κρίση του 2013. Ωστόσο, αυτό δε δικαιολογεί τη χρήση του. Η Επιτροπή υπενθυμίζει στα μέσα ότι πρέπει να είναι ιδιαιτέρως προσεκτικά με τη χρήση παρόμοιων εκφράσεων καθώς εντείνουν τον φόβο των πολιτών και δει στο συγκεκριμένο θέμα της μετανάστευσης θεμελιώνουν τη μισαλλοδοξία και τον φανατισμό.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι το παρόν δημοσίευμα τόσο μέσω των ανακριβών πληροφοριών όσο και μέσω των φράσεων που χρησιμοποιεί προβάλει τη ρητορική μίσους, η οποία είναι αντίθετη όχι μόνο προς τη δημοσιογραφική δεοντολογία, αλλά και ενάντια στο νόμο περί Καταπολέμησης του Ρατσισμού.

Η ΕΔΔ δεν εντόπισε παραβίαση

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (05/21/01/20) από τον Αναστάση Τζιωρτζίη εναντίον του “ Reporter” για δημοσίευμά του με τίτλο: «Ερχόσουν εδώ στα μαθητούδια σου…»-Το αντίο των μαθητών της άτυχης Ραφαέλλας, ημ. 21/01/20, το οποίο αφορά τον θάνατο ενός πολίτη.

Σύμφωνα με τον παραπονούμενο το άρθρο δραματοποιεί το γεγονός με τις εκφράσεις που χρησιμοποιεί «ο χάρος της έστησε καρτέρι» και «Ερχόσουν εδώ στα μαθητούδια σου…» και παρουσιάζει το γεγονός με ένα δραματοποιημένο τρόπο που κατά τον ίδιο δύναται να προκαλέσει βλάβη και ταυτόχρονα είναι άσκοπος. Επιπρόσθετα, ο καταγγέλλων έθεσε τα εξής ερωτήματα:

1. Γιατί πρέπει η φωτογραφία προσώπου του θύματος να μπαίνει πρωτοσέλιδο;
2. Είναι δημόσιο πρόσωπο ή έχει δημόσιο ενδιαφέρον το πρόσωπο του θύματος;
3. Από που και ως που δημοσιεύονται προσωπικές πληροφορίες για το θύμα π.χ. ήταν καθηγήτρια, δούλευε με παιδιά κ.τ.λ. ;

Εκ μέρους του “Reporter” η κα. Έλενα Λεοντίου ανέφερε ότι (1) η είδηση δε δραματοποιείται καθότι πρόκειται για ένα ήδη θλιβερό γεγονός, (2) οι δημοσιογράφοι δύναται να κάνουν λάθη λόγω συναισθηματικής φόρτισης από ένα συμβάν, (3) το κείμενο αποτελεί αποχαιρετιστήριο μήνυμα των μαθητών της αποθανούσας, το οποίο δημοσιεύτηκε μετά από προτροπή τους και (4) οι φωτογραφίες δημοσιεύτηκαν εκ πρώτης από τους οικείους της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η Επιτροπή αποφάσισε ότι δεν υπάρχει παραβίαση του Κώδικα καθώς η δημοσίευση εμπεριέχει μια ανθρώπινη διάσταση δίχως σκοπιμότητα. Άλλωστε αποτελεί επιστολή μαθητών που με αυτό τον τρόπο θέλησαν να αποχαιρετήσουν τη δασκάλα τους. Επομένως, αν και ο τρόπος γραφής δικαιολογημένα θα μπορούσε να θεωρηθεί δραματοποιημένος κατά τη δημοσίευση μιας είδησης, εντούτοις δικαιολογείται καθότι προέρχεται από την πένα παιδιών που επηρεασμένα από την ξαφνική απώλεια στέλνουν το δικό τους μήνυμα στη δασκάλα τους.

Περαιτέρω η Επιτροπή αποφάσισε ότι από τη στιγμή που οι φωτογραφίες που δημοσίευσε ο “Reporter” προϋπήρχαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αναρτημένες δημόσια, τότε δεν υπάρχει οποιαδήποτε παραβίαση. Εν κατακλείδι, όσον αφορά τα προσωπικά στοιχεία της εκλιπούσας σημειώνεται ότι οι τεθνεώτες αν και δε δικαίωνται δεν έχουν προσωπικά δεδομένα.

Τα μέσα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικά στη χρήση όρων όπως η κατάθλιψη

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (04/20/01/20) από τη Δέσποινα Κυριακίδου εναντίον της εφημερίδας «Φιλελεύθερος» (Philenews), το οποίο δημοσίευσε άρθρο με τίτλο: «Blue Monday»: Γιατί είναι η πιο μελαγχολική μέρα του χρόνου».

Η παραπονούμενη κατέθεσε ότι ενώ εξέφρασε στο “Philenews” τη δυσαρέσκειά της για το δημοσίευμα, το οποίο χρησιμοποιεί τη λέξη κατάθλιψη με τρόπο που δεν ενδείκνυται καθότι πρόκειται για μια νόσο που ταλαιπωρεί εκατομμύρια ανθρώπους, η online έκδοση της εφημερίδας δεν ανταποκρίθηκε και δεν προέβη σε αντικατάσταση της λέξης με τη λέξη μελαγχολία.

Ο πρόεδρος της Επιτροπής επικοινώνησε με τον Ανδρέα Νικολαϊδη από το “Philenews”, γνωστοποιώντας του το παράπονο και ενημερώνοντάς τον σχετικά. Κατά την απάντησή του ο κ. Νικολαϊδης απολογήθηκε και προχώρησε σε αντικατάσταση της λέξης «κατάθλιψη» με τη λέξη «μελαγχολία».

Η Επιτροπή αποφάσισε ότι εύλογα η παραπονούμενη ζήτησε την αντικατάσταση της λέξης, καθότι η χρήση του όρου κατάθλιψη συνδέεται με την ψυχική διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει καταθλιπτική διάθεση συνοδεία διαφόρων άλλων σοβαρών συμπτωμάτων που δύναται να ταλαιπωρούν το άτομο χρόνια. Ο όρος μελαγχολία στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι πιο δόκιμος διότι προσδιορίζει την διαταραχή διάθεσης, η οποία συνδέεται με χαμηλό επίπεδο ενθουσιασμού και προθυμίας και αποτελεί φυσιολογική αντίδραση σε κάποιο δυσάρεστο γεγονός.

Περαιτέρω η Επιτροπή καλεί τα μέσα να είναι ιδιαίτερα προσεκτικά στη χρήση των όρων λόγω του ότι οι σημασιολογικές συνυποδηλώσεις που δύναται να προκύψουν (π.χ. από την αντικατάσταση της λέξης μελαγχολία με τη λέξη κατάθλιψη) τείνουν να αίρουν ουσιώδεις διαφορές στη δήλωση των εννοιών.

Ωστόσο, η Επιτροπή εξέφρασε ικανοποίηση και ευαρέσκεια για τον τρόπο με τον οποίο ενήργησε ο “Philenews”, διότι ευθυγραμμίζεται πλήρως με τους στόχους της Επιτροπής Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας. Σύμφωνα με την Επιτροπή ο «Philenews” προέβη στις κατάλληλες κινήσεις ως ενδείκνυται σε περιπτώσεις παραβίασης του Κώδικα Δεοντολογίας. Επισημαίνεται ότι η Επιτροπή λειτουργεί στη βάση της αυτορρύθμισης και ως εκ τούτου δεν επιβάλλει ποινές ούτε και επιδικάζει αποζημιώσεις.

Άμεση διόρθωση...

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (12/26/02/20) από τη Μαρία Χατζηγέρου για δημοσίευμα του SigmaLive, ημερομηνίας 26 Φεβρουαρίου 2020, με τίτλο «ΕΚΤΑΚΤΟ: Επιβεβαιώθηκε το πρώτο κρούσμα κορωνοϊού στην Ελλάδα», το οποίο συνοδεύεται από φωτογραφία που απεικονίζει άτομο σε φορείο. Ωστόσο, το πρώτο κρούσμα που εκδηλώθηκε στην Ελλάδα ήταν σε καλή κατάσταση και δεν ήταν βαριά άρρωστο.

Η παραπονούμενη εξέφρασε τη δυσαρέσκειά της καθώς το μέσο δεν παρουσίασε το γεγονός με σκοπό να ενημερώσει με σαφήνεια και ακεραιότητα του πολίτες, αλλά με τρόπο που δύνατο να σπείρει τον πανικό.

Κατόπιν επικοινωνίας, το SigmaLive αφού επεσήμανε ότι δεν υπήρξε κακή πρόθεση προέβη σε διόρθωση.

Η Επιτροπή εκφράζει ικανοποίηση για τον χειρισμό από το SigmaLive, καθότι ευθυγραμμίζεται πλήρως με τους στόχους της Επιτροπής Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, η οποία λειτουργεί στη βάση της αυτορρύθμισης και ως εκ τούτου δεν επιβάλλει ποινές ούτε και επιδικάζει αποζημιώσεις.

Ωστόσο, επισημαίνεται ότι στην αρχική μορφή του δημοσιεύματος υπήρξε παραβίαση του Κώδικα Δεοντολογίας και συγκεκριμένα στο άρθρο 1 περί ακρίβειας. Σύμφωνα με τον Κώδικα, τα Μ.Μ.Ε. μεριμνούν ώστε να μη δημοσιεύονται ανακριβείς, παραπλανητικές, φανταστικές ή διαστρεβλωτικές της αλήθειας ειδήσεις, πληροφορίες ή σχόλια. Σε περίπτωση που έχει συμβεί κάτι τέτοιο χωρούν σε άμεση διόρθωση ή και απολογία.

Άμεση διόρθωση από τον Alpha Κύπρου

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (03/15/01/2020) από τη Ζωή Παναγή για ρεπορτάζ του κεντρικού δελτίου ειδήσεων του τηλεοπτικού σταθμού Alpha Κύπρου, ημερομηνίας 12 Ιανουαρίου 2020, στο οποίο σύμφωνα με την παραπονούμενη προβλήθηκαν με ανακρίβεια οι δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών της Κύπρου αναφορικά με την στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο θέμα της Λιβύης.

Σύμφωνα με το παράπονο, ο Alpha Κύπρου τιτλοφόρησε το ρεπορτάζ με την πρόταση «Επιτέλους πρωταγωνιστικός ρόλος» και προέβαλε μονταρισμένα πλάνα από τα οποία αφαιρέθηκαν λέξεις και κατά συνέπεια παρερμηνεύθηκαν τα λεχθέντα. Η παραπονούμενη επισήμανε ότι το συγκεκριμένο ρεπορτάζ δημοσιεύθηκε αυτούσιο και στην ειδησεογραφική ιστοσελίδα του σταθμού και ενώ διορθώθηκε η ανακρίβεια - τόσο στον τίτλο, όσο και στο κείμενο του ρεπορτάζ, δεν επισημάνθηκε η εξέλιξη.

Το Alphanews live κατά την απάντησή του μέσω του Διευθυντή Ειδήσεων και Ενημέρωσης του Alpha, Γιώργου Κασκάνη απολογήθηκε και επεσήμανε ότι δεν υπήρξε κακή πρόθεση. Ανέφερε δε, αναφορικά με την ανακρίβεια της μετάδοσης της δήλωσης κ. Χριστοδουλίδη, ότι προέβησαν σε διόρθωση του τίτλου και του ρεπορτάζ.

Η Επιτροπή εξέφρασε ικανοποίηση και ευαρέσκεια για τον τρόπο με τον οποίο ενήργησε ο Alphanews live, καθότι ευθυγραμμίζεται πλήρως με τους στόχους της Επιτροπής Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας. Σύμφωνα με την Επιτροπή ο Alpha Κύπρου προέβη στις κατάλληλες κινήσεις ως ενδείκνυται σε περιπτώσεις παραβίασης του Κώδικα Δεοντολογίας. Επισημαίνεται ότι η Επιτροπή λειτουργεί στη βάση της αυτορρύθμισης και ως εκ τούτου δεν επιβάλλει ποινές ούτε και επιδικάζει αποζημιώσεις.

Τρεις παραβιάσεις σε ρεπορτάζ των Cyprus Times

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (01/22/12/2019) από την Καθηγήτρια Ζέλια Γρηγορίου για δημοσίευμα των Cyprus Times, με τίτλο «Γυμνή στο κρεβάτι της η γυναίκα που βρέθηκε νεκρή στη Λεμεσό. Την έψαχνε η ιδιοκτήτρια του διαμερίσματος», το οποίο δημοσιεύτηκε στις 20/12/19.

Σύμφωνα με το παράπονο, το δημοσίευμα περιείχε αχρείαστες πληροφορίες για την εκλιπούσα και παραβίαζε το άρθρο περί ιδιωτική ζωής, όσο και το άρθρο αναφορικά με την έμφυλη διάκριση.

Οι Cyprus Times στην απάντησή τους υποστήριξαν ότι παρέθεσαν την ουσία της είδησης, εφόσον η υπόθεση ήταν υπό διερεύνηση και κάθε στοιχείο ήταν χρήσιμο. Επομένως ο τίτλος «γυμνή στο κρεβάτι…» δικαιολογείται αφού λήφθηκε υπόψη το ενδεχόμενο της εγκληματικής ενέργειας.

Η Επιτροπή έκρινε την απάντηση των Cyprus Times ως μη ικανοποιητική και ως εκ τούτου αποφάσισε ότι παραβιάζεται το άρθρο 5 του Κώδικα περί Πένθους- Θλίψης- Κλονισμού.

Οι δημοσιογράφοι στις παραπάνω περιπτώσεις επιβάλλεται να προσεγγίζουν το θέμα με διακριτικότητα, συμπάθεια και αποφυγή οποιασδήποτε πράξης που δύναται να οξύνει τον ανθρώπινο πόνο.

Επιπλέον, επισημαίνεται ότι τόσο ο τίτλος του δημοσιεύματος αποτελεί αντιδεοντολογική αναφορά, η οποία περιέχει αχρείαστες πληροφορίες για την εκλιπούσα, όσο και το περιεχόμενο του δημοσιεύματος. Παραδείγματος χάριν στα σημεία που γίνεται αναφορά ότι η 46χρονη γυναίκα φαίνεται να αντιμετώπιζε προβλήματα αλκοολισμού καθώς και το ότι εντοπίστηκε «γυμνή στο κρεβάτι». Το γεγονός ότι οι περαιτέρω πληροφορίες αποτελούσαν αντικείμενο διερεύνησης της Τμήματος Ανιχνεύσεως Εγκλημάτων δε δικαιολογεί τη δημοσίευσή τους. Καθίσταται σαφές ότι η Αστυνομία και οι δικαστικές αρχές μπορούν να έχουν πρόσβαση σε ευαίσθητες πληροφορίες για την διερεύνηση μιας δολοφονίας ή αυτοκτονίας, ωστόσο τα μέσα για σκοπούς ενημέρωσης και μετάδοσης της είδησης οφείλουν να φιλτράρουν τις πληροφορίες και να είναι ιδιαίτερα προσεκτικά ως προς το περιεχόμενο και τον τρόπο παρουσίασης της είδησης.

Τέλος, παραβιάζεται το άρθρο 12 (Δυσμενείς διακρίσεις) ως προς την έμφυλη και φυλετική διάσταση λόγω του τίτλου, ο οποίος τείνει να δημιουργεί κοινωνικά σχήματα, τα οποία δύναται να μεταφραστούν με ρασιαλισμό λόγω καταγωγής από τη Ρωσία, αλλά ταυτόχρονα δομεί υπόρρητα νοήματα ως προς το φύλο λόγω της φράσης «γυμνή γυναίκα».

Παραβιάση της Ιδιωτικής Ζωής

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (02/03/01/2020) από τον Ιάκωβο Αναστασιάδη ότι ο «Φιλελεύθερος» στην έκδοση της Πρωτοχρονιάς 2020 δημοσίευσε φωτογραφία του, χωρίς να ζητηθεί η άδειά του. Ο παραπονούμενος έθεσε θέμα παραβίασης ιδιωτικής ζωής και αποκάλυψη προσωπικών δεδομένων. Συγκεκριμένα ανέφερε ότι στο πρωτοσέλιδο δημοσίευμα υπό τον τίτλο «Η δεκαετία που ταρακούνησε την κυπριακή οικονομία» - «Τα 10 γεγονότα που μας σημάδεψαν» η εφημερίδα δημοσίευσε φωτογραφία του, που προφανώς είχε ληφθεί στη διάρκεια του θέρους, με φανελάκι και κοντό παντελονάκι, ενώ έβγαινε από το πρώην συνεργατικό πιστωτικό ίδρυμα Αστυνομίας και Στρατού κοντά στο ΡΙΚ, πιθανώς κατά την περίοδο των συζητήσεων για εκποίηση του Συνεργατισμού.

Ο παραπονούμενος ανέφερε ότι δεν είχε καμία σχέση με το άρθρο ούτε και προέβη σε δήλωση που να τον καθιστά δημόσιο ή σχετικό με την οικονομική κρίση πρόσωπο. Συνεπεία του δημοσιεύματος ήταν να λάβει κλήσεις από γνωστούς που ρωτούσαν εάν είχε πρόβλημα με τις τράπεζες, γεγονός που του δημιούργησε αναστάτωση και ενόχληση.

Ο «Φιλελεύθερος» στην πρώτη του απάντηση ενημέρωσε ότι η φωτογραφία λήφθηκε από το Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΚΥΠΕ) και πως ανέμενε σχετική πληροφόρηση. Σε δεύτερη επιστολή ενημέρωσε την Επιτροπή ότι η εν λόγω φωτογραφία αφαιρέθηκε από το αρχείο του «Φιλελεύθερου» και του ΚΥΠΕ.

Η Επιτροπή αποφάσισε ότι η δημοσίευση παραβιάζει το άρθρο 2 περί ιδιωτικής ζωής καθότι η φωτογραφία λήφθηκε χωρίς τη συγκατάθεση του προσώπου και εν αγνοία του. Επιπλέον, το πρόσωπο δεν εμπλέκονταν σε γεγονότα ή καταστάσεις που συνιστούν είδηση γενικού ενδιαφέροντος.

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εκφράζει την ευαρέσκειά της με τον τρόπο που ενήργησε ο «Φιλελεύθερος», διαγράφοντας τη φωτογραφία, ωστόσο υπενθυμίζει ότι τα μέσα φέρουν την ευθύνη από τη στιγμή που αναδημοσιεύουν υλικό που βρέθηκε με τον οποιοδήποτε τρόπο στην κατοχή τους.

Τέλος, η Επιτροπή καλεί τα μέσα να τηρούν τις αρχές* που διέπουν την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.

* Αρχή του περιορισμού της περιόδου αποθήκευσης

Τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα διατηρούνται υπό μορφή που επιτρέπει την ταυτοποίηση των υποκειμένων των δεδομένων μόνο για το διάστημα που απαιτείται για τους σκοπούς της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα μπορούν να αποθηκεύονται για μεγαλύτερα διαστήματα, εφόσον τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα θα υποβάλλονται σε επεξεργασία μόνο για σκοπούς αρχειοθέτησης προς το δημόσιο συμφέρον, για σκοπούς επιστημονικής ή ιστορικής έρευνας ή για στατιστικούς σκοπούς, σύμφωνα με το άρθρο 89 παράγραφος 1 και εφόσον εφαρμόζονται τα κατάλληλα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα που απαιτεί ο κανονισμός για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων και ελευθεριών του υποκειμένου των δεδομένων.

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΟΔΟΚΙΜΑΣΕ ΤΗΝ ΠΡΟΩΡΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΘΑΝΑΤΗΦΟΡΟΥ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας ασχολήθηκε μέσω τηλε-διαβούλευσης με το θέμα της κάλυψης που δόθηκε στο θανατηφόρο δυστύχημα στο Πέρα Χωριό Νήσου στις 29/12/2019, (υπόθεση 34/30/122019) και επανέλαβε ότι η μετάδοση πληροφοριών για θανατηφόρα χωρίς την ταυτόχρονη αναφορά στα ονόματα των θυμάτων αποτελεί σοβαρή παραβίαση του Κώδικα Δεοντολογίας.

Ως εξ τούτου, κάλεσε τους δημοσιογράφους να επιδεικνύουν εγκράτεια, αποφεύγοντας τη δημοσιοποίηση ειδήσεων με ελλιπή στοιχεία, ενέργεια που δυνατόν να προκαλεί αχρείαστη αναστάτωση στους δέκτες της ελλιπούς πληροφόρησης.

Η Επιτροπή σημείωσε επίσης ότι κατά τη διάρκεια δηλώσεων προς τηλεοπτικούς συντάκτες, σε απευθείας μάλιστα μετάδοση, ο αρμόδιος αξιωματικός της Δύναμης έδωσε πληροφορίες για το θανατηφόρο δυστύχημα, παραλείποντας ωστόσο να αναφέρει το όνομα του θύματος. Η ελλιπής αυτή ενημέρωση προκάλεσε πανικό σε πολίτες, οι οποίοι ζητούσαν να μάθουν την ταυτότητα του νεκρού.

Παράλληλα η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας απευθύνει έκκληση προς την Αστυνομία να μεριμνά, ώστε οι δηλώσεις εκπροσώπων της προς τα ΜΜΕ γύρω από τραγικά γεγονότα να είναι πλήρεις.

Σωρεία Παραβιάσεων του Κώδικα Δεοντολογίας σε ειδήσεις του Omega για την υπόθεση Βρετανίδας στην Αγία Νάπα

Σωρεία Παραβιάσεων του Κώδικα Δεοντολογίας σε είδηση του SigmaLive για την υπόθεση Βρετανίδας στην Αγία Νάπα

Σωρεία Παραβιάσεων του Κώδικα Δεοντολογίας σε είδηση του Alpha για την υπόθεση Βρετανίδας στην Αγία Νάπα

ΠΑΡΑΒΙΑΣΗ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΣΕ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΤΩΝ CYPRUS TIMES ΓΙΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΤΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΚΕΛΟΥ ΤΗΣ ΝΑΤΑΛΙ ΚΡΙΣΤΟΦΕΡ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (31/8/8/2019) από Δέσποινα Κυριακίδη, Θεόδωρο Δημητριάδη και Αλεξάνδρα Φασαρία για δημοσίευματα του Cyprus Times, αναφορικά με τον θάνατο της Νάταλι Κρίστοφερ στο νησί της Ικαρίας με τίτλο «Κλιμάκιο του Τμήματων Ανθρωποκτονιών εκτάκτως στην Ικαρία για την υπόθεση Νάταλι και «Είδα το αίμα λέει ο ιδιοκτήτης του δωματίου που διέμενε η Νάταλι, στην Ικαρία δίδει τη δική του ερμηνεία»

Σύμφωνα με το παράπονο, τα δημοσιεύματα προέβησαν σε ιατρικές και εγκληματολογικές γνωματεύσεις προτού τα αρμόδια όργανα ανακοινώσουν τα επίσημα στοιχεία. Επιπρόσθετα, οι καταγγέλοντες αναφέρουν ότι τα δημοσιεύματα στιγμάτισαν την Δρ. Κρίστοφερ ως άτομο με ψυχολογικά προβλήματα, όρος που, εκτός από την απαράδεχτη ανακρίβεια του, δεν επιδεικνύει κανένα απολύτως σεβασμό απέναντι στον τομέα της Ψυχικής Υγείας και του απορρήτου το οποίο προστατεύεται ρητά και αυστηρά από τον κώδικα δεοντολογίας. Το Cyprus Times κατά την παράθεση του παραπόνου προχώρησε με αφαίρεση του άρθρου, εφόσον προκαλούσε ενόχληση στην οικογένεια της εκλιπούσας. Ωστόσο, απέρριψε ότι παραβίασε τον Κώδικα Δεοντολογίας, ενώ επικαλέστηκε έγκυρες πληροφορίες της Αστυνομίας όσον αφορά τα στοιχεία που χρησιμοποίησε, συμπεριλαμβανομένου του ιατρικού φακέλου της Νάταλι.

Η Επιτροπή αποφάσισε ότι το Cyprus Times παραβιάζει το Άρθρο 12, περί ιδιωτικής ζωής, αφού σύμφωνα με τον κώδικα η υπόληψη και η ιδιωτική ζωή κάθε προσώπου τυγχάνουν σεβασμού και δεν πρέπει να αποκαλύπτονται στοιχεία προσωπικού χαρακτήρα. Παρεμβάσεις και έρευνες στην ιδιωτική ζωή των προσώπων, χωρίς τη συγκατάθεσή τους (…) είναι γενικά απαράδεκτες, η δε δημοσιοποίησή τους μπορεί να δικαιολογηθεί μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και αποκλειστικά προς το δημόσιο συμφέρον. Στη συγκεκριμένη περίπτωση ο ιατρικός φάκελος θεωρείται προσωπικό δεδομένο και δεν δύναται να δημοσιοποιηθεί, ιδιαίτερα όταν διεξάγεται έρευνα για τυχόν εξαφάνιση, ατύχημα, φόνο κλπ. Το γεγονός ότι τα στοιχεία προέρχονται από την Αστυνομία, δεν δικαιολογεί δημοσιοποίηση. Καθίσταται σαφές, ότι η Αστυνομία οφείλει να έχει στην κατοχή της τα στοιχεία, με σκοπό τη διερεύνηση της υπόθεσης. Όμως η δημοσίευσή τους βάσει του άρθρου 12 του Κώδικα Δεοντολογίας, απαγορεύεται. Η Επιτροπή τονίζει ότι τα μέσα οφείλουν να φιλτράρουν τα στοιχεία που έχουν στην κατοχή τους, πριν προβούν στη δημοσιοποίησή τους.

Επιπρόσθετα, παραβιάζεται το άρθρο 5 Πένθος-Θλίψη Κλονισμός, καθώς οι παρούσες δημοσιεύσεις δύναται να οξύνουν τον ανθρώπινο πόνο των συγγενών και φίλων της Κρίστοφερ, καθώς υφέρπουν το ενδεχόμενο της αυτοκτονίας. Βάσει του άρθρου 5, Σε περίπτωση πένθους, θλίψης ή ψυχικού κλονισμού επιβάλλεται στο μέγιστο βαθμό προσέγγιση που να τη χαρακτηρίζει διακριτικότητα και συμπάθεια και αποφυγή οποιασδήποτε πράξης που είναι δυνατόν να οξύνει τον ανθρώπινο πόνο. Η Επιτροπή σημειώνει με ικανοποίηση την απόσυρση των δημοσιευμάτων, υπογραμμίζοντας τον στόχο για ευθυγράμμιση με τον Κώδικα.

ΠΑΡΑΠΟΝΟ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ REPORTER ΓΙΑ ΠΑΡΑΒΙΑΣΗ ΤΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΝΑΤΑΛΙ ΚΡΙΣΤΟΦΕΡ ΑΠΟΡΡΙΦΘΗΚΕ ΩΣ ΑΒΑΣΙΜΟ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (31Α/8/8/2019) από τους Δέσποινα Κυριακίδη, Θεόδωρο Δημητριάδη και Αλεξάνδρα Φασαρία για δημοσίευμα του Reporter, αναφορικά με τον θάνατο της Νάταλι Κρίστοφερ στο νησί της Ικαρίας, με τίτλο «Το ευχαριστώ του συντρόφου της άτυχης Νάταλι-Τι είπε μετά τον τραγικό επίλογο». Σύμφωνα με το παράπονο, το δημοσίευμα προέβη σε ιατρικές και εγκληματολογικές γνωματεύσεις προτού τα αρμόδια όργανα ανακοινώσουν τα επίσημα στοιχεία. Επιπρόσθετα, οι καταγγέλοντες αναφέρουν ότι το δημοσίευμα στιγμάτιζε την Κρίστοφερ ως άτομο με ψυχολογικά προβλήματα, όρος που, εκτός από την απαράδεχτη ανακρίβεια του, δεν επιδεικνύει κανένα απολύτως σεβασμό απέναντι στον τομέα της Ψυχικής Υγείας και του απορρήτου το οποίο προστατεύεται ρητά και αυστηρά από τον κώδικα δεοντολογίας. Ο Reporter, στην απάντησή του επισημαίνει ότι το δημοσίευμα περιλαμβάνει την απλή καταγραφή των γεγονότων αναφορικά με την υπόθεση και δεν προτρέχει σε σχόλια και αναφορές, οι οποίες δύναται να επιβεβαιώσουν τον ισχυρισμό περί θεμάτων ψυχικής υγείας της εκλιπούσας. Η Επιτροπή αποφάσισε ότι στο άρθρο δεν περιλαμβάνεται οτιδήποτε μεμπτό, το οποίο να παραβιάζει τον Κώδικα Δεοντολογίας.

Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΟΠΟΙΑΣΔΗΠΟΤΕ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΔΕΝ ΕΜΠΙΠΤΕΙ ΣΤΙΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΔΗΜΟΣΙΟΓ. ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (27/9/10/2018) από τον Ανδρέα Ιωάννου εναντίον ΣΙΓΜΑ γιατί παρουσιάζει τη Θέκλα Πετρίδη ως Ψυχολόγο, ενώ δεν είναι εγγεγραμμένη στο Μητρώο Ψυχολόγων και κατά το νόμο δεν μπορεί να παρουσιάζεται και να δίδει συμβουλές στο κοινό. Η Επιτροπή έχει ήδη λάβει απόφαση επί ανάλογου παραπόνου (11/2018), το οποίο και απέρριψε, δεδομένου ότι η Θέκλα Πετρίδη δεν είναι και δεν παρουσιάζεται ως δημοσιογράφος, ούτε η εκπομπή της είναι δημοσιογραφική, και το θέμα δεν εμπίπτει στη δικαιοδοσία της Επιτροπής Δεοντολογίας αλλά άλλων αρμοδίων σωμάτων. Στην υπόθεση εκείνη η Επιτροπή αποφάσισε ότι ανεξάρτητα από οποιοδήποτε άλλο στοιχείο, η εκπομπή της κ. Θέκλας Πετρίδου δεν μπορεί να θεωρηθεί ως δημοσιογραφική, καθώς δεν παρέχει ειδησεογραφική πληροφόρηση και ως εκ τούτου το περιεχόμενο της δεν είναι ειδησεογραφικού περιεχομένου, ενώ και η ίδια δεν είναι και δεν παρουσιάζεται ως δημοσιογράφος. Κατά συνέπεια, αποφάσισε ότι το θέμα είναι εκτός της αρμοδιότητάς της, δεδομένου ότι ο Κώδικας Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας παρέχει στην Επιτροπή δικαιοδοσία επί των ΜΜΕ ενημέρωσης και των λειτουργών τους, όταν ενεργούν υπό την ιδιότητα του δημοσιογράφου. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή αποφάσισε ότι ισχύει η απόφαση που λήφθηκε στην υπόθεση 11/2018 και όπως αυτή διαβιβασθεί και πάλι στον παραπονούμενο.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ΓΙΑ ΟΙΚΙΑΚΕΣ ΒΟΗΘΟΥΣ ΠΟΥ ΦΕΥΓΟΥΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΡΓΟΔΟΤΗ ΤΟΥΣ ΘΑ ΗΤΑΝ ΔΥΝΑΤΟ ΝΑ ΟΔΗΓΗΣΕΙ ΣΕ ΡΑΤΣΙΣΤΙΚΕΣ ΓΕΝΙΚΕΥΣΕΙΣ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας ασχολήθηκε με παράπονο, (27/6/7/2019) από την Καίτη Παπαδήμα, Γευγελής 11, Λευκωσία, για δημοσίευμα στο «Φιλελεύθερο», με θέμα τις οικιακές βοηθούς, οι οποίες παρουσιάζονται να εγκαταλείπουν τον εργοδότη τους για να εργασθούν αλλού.

Το παράπονο ανέφερε ότι η είδηση «παρουσιάζει ένα ιδιαίτερα περίπλοκο ζήτημα με υπεραπλουστευμένο μονοδιάστατο τρόπο» και ότι «η γλώσσα που χρησιμοποιεί ο αρθρογράφος, καθώς και τα ίδια τα ‘επιχειρήματα’ που παρουσιάζει, έχουν ρατσιστικό τόνο, διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα, και αντιμετωπίζουν τις οικιακές βοηθούς ως προϊόν και όχι ως εργαζόμενους ανθρώπους με δικαιώματα και ως υπαίτιες για τα κενά στο σύστημα».

Επίσης ανέφερε ότι το δημοσίευμα «παρουσιάζει τις οικιακές βοηθούς ως ένα σύνολο που δημιουργεί προβλήματα σε "ευάλωτες" ομάδες, όπως ηλικιωμένοι, και οικογένειες, και αδυνατεί να αντιληφθεί ότι πληρώνει (ψίχουλα - 400 ευρώ) για την υπηρεσία οικιακής βοηθού εξαρχής και όχι για την ιδιοκτησία του ατόμου».

Ο αρθρογράφος, σύμφωνα με το παράπονο, παρουσιάζει επιλεκτικά στοιχεία και παραλείπει εγκληματικά να ερευνήσει και να παρουσιάσει το θέμα με ολοκληρωμένο τρόπο. Για παράδειγμα, για τις περιπτώσεις οικιακών βοηθών που εγκαταλείπουν το χώρο εργασίας τους, δεν αναφέρει τα ποσά που δίνουν οι ίδιες οι οικιακές βοηθοί για να εκπαιδευθούν, να βρουν εργοδότη και να έρθουν στην Κύπρο, που φορές κυμαίνονται στα €2.500 ευρώ, και πολλές γυναίκες αναγκάζονται να δανειστούν από τοκογλύφους, και να αποπληρώνουν αυτό το δάνειο για πολύ καιρό με ψηλούς τόκους.

Εξ άλλου, ανέφερε πώς ο αρθρογράφος κάνει λόγο για παράνομη εργασία. Δεν μπαίνει στον κόπο όμως να διερωτηθεί αν εξαρχής κατά πόσο τα 400 ευρώ είναι λογικός/δίκαιος μισθός και κατά πόσο το γεγονός ότι είναι ένα τόσο χαμηλό ποσό δημιουργεί και όλα τα προβλήματα τα οποία αναφέρει, όπως παράνομη εργασία κτλ. Επίσης ρίχνει την ευθύνη στις ιδίες τις οικιακές βοηθούς, χωρίς να θίξει έστω το ενδεχόμενο θεσμικής ευθύνης, ή ευθύνης των εργοδοτών, που «πολλές φορές όντως δεν τους δίνουν φαγητό, παραβιάζουν το συμβόλαιο αναγκάζοντας τες να δουλεύουν περισσότερες ώρες, ή και σε διάφορα άλλα μέλη της οικογένειας, ότι τους ‘κρατούν’ το διαβατήριο τους, μέχρι και τις κακοποιούν.

Τέλος ανέφερε ότι η διαδικασία εξέτασης των παραπόνων από οικιακές βοηθούς είναι απόλυτα δυσλειτουργική και μεροληπτική υπέρ του εργοδότη.

Από την εξέταση του δημοσιεύματος προκύπτει ότι, παρά την αναφορά ότι η εφημερίδα ζήτησε τις απόψεις του Υπουργού Εσωτερικών, του Αρχηγού Αστυνομίας και του Προέδρου της Επιτροπής Εσωτερικών της Βουλής, το ρεπορτάζ συνίσταται σε μια μονομερή αφήγηση του Προέδρου των πρακτόρων που φέρνουν στην Κύπρο οικιακές βοηθούς, Ανδρέα Τσαγγαρίδη.

Ο συντάκτης της είδησης Μιχάλης Χατζηβασίλης στην απάντησή του προς την Επιτροπή ανέφερε ότι το δημοσίευμα «είναι μέρος σειράς δημοσιευμάτων (βλέπετε σχετικά δημοσιεύματα προηγούμενων και επόμενων ημερομηνιών) έρευνας» με θέμα την εξαφάνιση οικιακών βοηθών, που προέκυψε ύστερα από τις κατά συρροή δολοφονίες πέντε οικιακών βοηθών και δύο ανηλίκων και τις αναφορές του ίδιου του Προέδρου της Δημοκρατίας ότι υπάρχουν χιλιάδες αλλοδαπές που λείπουν από την εργασία τους και δηλώθηκαν ως εξαφανισμένες.

Επίσης ανέφερε ότι ο «Φιλελεύθερος ασχολήθηκε πολλές φορές με το θέμα των αλλοδαπών οικιακών βοηθών, τα δικαιώματά τους, τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν και το μισθολόγιό τους. Επίσης ανέφερε ότι σε καμιά περίπτωση δεν εκφράστηκε ή ήταν πρόθεσή του καταφερθεί ρατσιστικά ή άλλως πως για τα άτομα στα οποία αφορούσε το ρεπορτάζ και επίσης ότι σε άλλα δημοσιεύματα κατά καιρούς δόθηκαν άλλες διαστάσεις του φαινομένου και αναφορές στην παραβίαση των δικαιωμάτων των γυναικών αυτών.

Επί του προκειμένου, η Επιτροπή αναφέρει ότι η βασική αρχή που ακολουθεί είναι να εξετάζει κάθε δημοσίευμα ως αυτούσιο και ανεξάρτητο, γιατί δεν είναι δυνατό ή λογικό να αναμένεται από τους αναγνώστες μιας εφημερίδας να παρακολουθούν ανελλιπώς την εξέλιξη ενός θέματος και να γνωρίζουν δημοσιεύματα που εμφανίστηκαν σε άλλες εκδόσεις της. Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας αποφάσισε ότι δεν υπήρχε μεν πρόθεση εκ μέρους του συντάκτη για ρατσιστικό ή μεροληπτικό λόγο, αλλά θεώρησε ότι οι αναφορές του στην εισαγωγή του κειμένου για εκτεθειμένους εργοδότες που μένουν εκτεθειμένοι από την εγκατάλειψή τους από την οικιακή τους βοηθό, η παράλειψη του να ερευνήσει διεξοδικά τους λόγους για τους οποίους υπάρχει το φαινόμενο, καθώς επίσης και το γεγονός ότι στο κείμενο δεν παρουσιάζεται η θέση της άλλης πλευράς, αφήνουν ανοικτό το ενδεχόμενο γενικεύσεων που ενδεχομένως να καλλιεργούν στερεότυπα.

Σημειώνοντας την χρονική στιγμή κατά την οποία δημοσιεύτηκε το ρεπορτάζ, όταν δηλαδή η κοινή γνώμη ήταν συγκλονισμένη από τις κατά συρροή δολοφονίες γυναικών από την Ασία, η Επιτροπή αποφάσισε ότι ευλόγως θα μπορούσε ο αναγνώστης να διερωτηθεί γιατί να έρθει στο προσκήνιο ένα πρόβλημα για τη δημιουργία του οποίου οι αλλοδαπές εργαζόμενες παρουσιάζονται να φέρουν την κύρια ευθύνη.

Η ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΩΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΠΟΥ ΘΕΤΕΙ Ο ΚΩΔΙΚΑΣ

Με αφορμή παράπονο (33/13/10/2019) για την σκληρή κριτική, τις λεκτικές και έντυπες επιθέσεις που δέχθηκει η δημοσιογράφος Άννα Ανδρέου για το περιεχόμενο των ανταποκρίσεων της από την Τουρκία για την εισβολή της στη Συρία, η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντοντολογιας επιθυμεί να σημειώσει ότι ως δημόσια πρόσωπα οι δημοσιογράφοι υπόκεινται σε κρίση και κριτική, τόσο από το κοινό, όσο και από τους συναδέλφους τους.

Η κριτική όμως, ιδιαίτερα όταν αυτή προέρχεται από επαγγελματίες δημοσιογράφους, πρέπει να είναι τεκμηριωμένη και να κινείται μέσα στο καθορισμένο από τον σχετικό κώδικα δεοντολογικό πλαίσιο. Οι απειλές, οι εκβιασμοί και οι ύβρεις είναι ανεπίτρεπτες, απ´ όπου κι αν προέρχονται. Με την ευκαιρία αυτή, η ΕΔΔ επιθυμεί να υπενθυμίσει σε διαδικτυακά ΜΜΕ και επαγγελματίες δημοσιογράφους, ότι φέρουν ευθύνη για τον χαρακτήρα και το περιεχόμενο των σχολίων που συνοδεύουν τις αναρτήσεις τους. Ως εκ τούτου οφείλουν να εγκαταστήσουν φίλτρα ποιότητας ή να υιοθετήσουν άλλα μέτρα αποκλεισμού των αντιδεοντολογικών σχολίων.

ΑΠΟΨΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΝΟΜΑΖΟΜΕΝΩΝ ΨΥΧΟΛΟΓΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΑΝ ΩΣ ΕΓΚΥΡΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΤΑ ΣΥΡΡΟΗ ΔΟΛΟΦΟΝΟ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (20/3/5/2019) από τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Ψυχολόγων για δημοσίευμα της «Αλήθειας» που αναφερόταν στη μητέρα του φερόμενο ως κατά συρροήν δολοφόνου και στους πιθανούς λόγους για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα του.

Σύμφωνα με το παράπονο, η εφημερίδα δημοσίευσε στις 3/5/2019 είδηση που ανέφερε ότι η μητέρα του ήταν Βουλγάρα και ότι, σύμφωνα με ψυχολόγους που επικαλέστηκαν Βουλγαρικά ΜΜΕ, τα εγκλήματα του καθ' ομολογίαν κατά συρροήν δολοφόνου προκλήθηκαν από παιδικά τραύματα λόγω διαζυγίου των γονέων του.

Το επίμαχο απόσπασμα αποτελεί σταχυολόγηση πληροφοριών που μετέδωσε βουλγαρικός τηλεοπτικός σταθμός, που ανέφερε ότι η μητέρα του δράστη κατάγεται από τη Στάρα Ζαγόρα.

Επίσης μετέδωσε ότι «οι ψυχολόγοι πιστεύουν ότι τα εγκλήματα του προκλήθηκαν από σοβαρό τραύμα στην παιδική του ηλικία, καθώς πριν δώδεκα χρόνια οι γονείς του πήραν διαζύγιο και μένει με τον πατέρα του». Επίσης ανέφερε ότι ο ύποπτος ήταν εξαιρετικά μορφωμένος και ευφυής, ότι διατηρούσε χαμηλό προφίλ και νοιαζόταν πολύ για την οικογένεια του και ότι ο ίδιος είναι χωρισμένος.

Σύμφωνα με το παράπονο, το δημοσίευμα παραβιάζει πρόνοιες του άρθρου 5 του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, δεδομένης της «άδικης και βάναυσης» κατηγορίας εναντίον της μητέρας του και ότι προκάλεσαν τραύματα στο γιό της που οδήγησαν στα ειδεχθή εγκλήματα.

Επίσης αναφέρεται ότι ο δημοσίευμα προκαλεί δημόσιο ηθικό πανικό «αφού σε μια χώρα με τόσα αυξημένα διαζύγια υπονοείται πως όλα αυτά τα παιδιά πιθανώς να είναι δυνητικά δολοφόνοι» ενώ παράλληλα, κατηγοριοποιούνται στην ίδια κατηγορία (δηλαδή των υποψήφιων δολοφόνων) τα παιδιά που μεγαλώνουν σε μονογονεϊκές οικογένειες με τον πατέρα τους.

Το παράπονο ανέφερε ότι η εφημερίδα όφειλε να επικοινωνήσει με τα σωματεία ΠΑΣΥΨΥ ή ΣΨΚ για να πάρει την πραγματική εικόνα σε ό,τι αφορά τα στοιχεία που υπάρχουν στην επιστήμη της ψυχολογίας για το συγκεκριμένο θέμα.

Το άρθρο 5 του Κώδικα αναφέρεται στο χειρισμό με διακριτικότητα και συμπάθεια σε περιπτώσεις πένθους, θλίψης ή ψυχικού κλονισμού, ενώ το άρθρο 14 αναφέρεται στην υποχρέωση του δημοσιογράφου «να βεβαιώνεται ότι οι πηγές του και οι πληροφορίες που παρέχουν είναι έγκυρες».

Εκ μέρους της εφημερίδας απάντησε ο κ. Τάκης Αγαθοκλέους, κάνοντας τέσσερις παρατηρήσεις επί του παραπόνου. Η πρώτη παρατήρηση είναι ότι «δεν σημαίνει πως όποιος για ψύλλου πήδημα κάνει καταγγελία εναντίον δημοσιογράφων ή άλλων μέσων ενημέρωσης η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας θα πρέπει να την εξετάζει», αλλά θα πρέπει «να ξεχωρίζει ποιες καταγγελίες είναι σοβαρές και ποιες όχι και να εξετάζει αυτές που κρίνει ότι είναι σοβαρές».

Η δεύτερη παρατήρηση είναι ότι οι δημοσιογράφοι, συγκλονισμένοι από τις δολοφονίες έψαχναν για πληροφορίες, και στο πλαίσιο αυτό η Αλήθεια δεν δημοσίευσε αόριστες πληροφορίες όπως ανάφεραν οι παραπονούμενοι, αλλά αναδημοσίευσε δημοσιεύματα από Βουλγαρικά ΜΜΕ και στη Βουλγαρία ο εκεί σύλλογος ψυχολόγων δεν διαμαρτυρήθηκε ούτε κατάγγειλε τα βουλγαρικά ΜΜΕ.

Η τρίτη παρατήρηση είναι ότι: «Δεν καταλαβαίνουμε τι θα ωφελούσε αν ρωτούσαμε και τον Παγκύπριο Σύλλογο Ψυχολόγων. Δηλαδή, αν ρωτούσαμε στο ρεπορτάζ εκείνο και τον Σύνδεσμο, δεν θα υπήρχε πρόβλημα; Άλλωστε, εκείνες τις μέρες ο Σύλλογος εξέδωσε ανακοίνωση που δημοσιεύτηκε. Επίσης είχαμε δημοσιεύσει και άλλες απόψεις ψυχολόγων επί του θέματος».

Η τέταρτη παρατήρηση αφορά στο παράπονο ότι το δημοσίευμα προκαλεί δημόσιον πανικό, «αφού. σε μια χώρα με τόσα αυξημένα διαζύγια υπονοείται πως όλα αυτά τα παιδιά πιθανώς να είναι δυνητικά δολοφόνοι» και «κατηγοριοποιούνται στην ίδια κατηγορία (δηλαδή των υποψήφιων δολοφόνων) τα παιδιά που μεγαλώνουν σε μονογονεϊκές οικογένειες με τον πατέρα τους».

Η Επιτροπή, αντίθετα με την υπονοούμενη θέση του κ. Αγαθοκλέους ότι η υπόθεση είναι «για ψύλλου πήδημα» και ότι δεν είναι σοβαρή, έκρινε ότι το δημοσίευμα της «Αλήθειας» συνιστά πολύ σοβαρή περίπτωση λόγω των θεμάτων που ανακύπτουν.

Εν αρχή, η Επιτροπή δεν αποδέχθηκε το παράπονο του Παγκυπρίου Συνδέσμου Ψυχολόγων περί δημιουργίας «δημόσιου πανικού», δεδομένου ότι η πρόκληση ή η πιθανότητα πρόκλησης δημόσιου πανικού ή ανησυχίας γενικώς μεταξύ του κοινού δεν προνοείται σε καμιά από τις 15 ειδικές πρόνοιες του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, ενώ ούτε οι περιστάσεις ή τα ιδιαίτερα στοιχεία και χαρακτηριστικά της υπόθεσης μπορούν να το εντάξουν ερμηνευτικά σε καμιά από τις πρόνοιες αυτές. Ωστόσο η Επιτροπή ενδιάτριψε με ιδιαίτερη σοβαρότητα στο σύνηθες φαινόμενο, σε περιπτώσεις στυγερών εγκλημάτων ή μεγάλων ατυχημάτων, δημοσιογράφοι και ΜΜΕ να επιχειρούν να δώσουν εξηγήσεις ή πληροφόρηση καταφεύγοντας στην άποψη κάθε είδους «ειδικών», οι οποίοι κατά κανόνα εκφέρουν απόψεις στη βάση της κατά κανόνα ελλιπούς πρώτης πληροφόρησης ή γνώσης γεγονότων και καταστάσεων. Με βάση την εμπειρία από προηγούμενες ανάλογες περιπτώσεις η Επιτροπή επισήμανε ότι στις πλείστες από αυτές οι γνώμες που εκφέρονται διακρίνονται για την προχειρότητα και την έλλειψη εγκυρότητας, με αποτέλεσμα την παροχή μη έγκυρης πληροφόρησης προς το κοινό, η οποία, επίσης στις πλείστες περιπτώσεις, διαψεύδεται από τις εξελίξεις. Η Επιτροπή αναφέρει ως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιας συμπεριφοράς την υπόθεση της συντριβής του αεροπλάνου της «Ηλιος», μετά την οποία επί εβδομάδες –και πολλούς μήνες προτού εκδοθεί το επιστημονικό πόρισμα για τα αίτια της πτώσης του αεροσκάφους- ειδικοί και μη πρόσφεραν στο κοινό ως έγκυρη πληροφόρηση κάθε είδους εξήγηση που καμιά σχέση δεν είχε με την πραγματικότητα.

Ειδικά σε σχέση με το δημοσίευμα της «Αλήθειας» η Επιτροπή σημείωσε ότι η εφημερίδα αναδημοσίευσε φερόμενες απόψεις μη κατονομαζόμενων ψυχολόγων που δημοσιεύθηκαν σε βουλγάρικα ΜΜΕ. Σημείωσε επίσης το αιτιολογικό της εφημερίδα που ανέφερε πως «ήταν οι δραματικές εκείνες μέρες που όλοι συγκλονισμένοι από τις δολοφονίες αλλοδαπών γυναικών ψάχναμε (εμείς οι δημοσιογράφοι) να ρίξουμε φως στην τραγωδία αυτή αλλά και στον πρωταγωνιστή της» για να σημειώσει πως σε τέτοιες περιπτώσεις το αναμάσημα πληροφοριών από οποιοδήποτε ΜΜΕ, χωρίς κανένα έλεγχο της ακρίβειας και εγκυρότητας των πληροφοριών δεν αποτελεί τον τρόπο παροχής πληροφόρησης για ένα τόσο σοβαρό θέμα. Κάθε έντυπο είναι υπεύθυνο για όσα δημοσιεύει και η επίκληση της αναδημοσίευση δεν αποτελεί άλλοθι ή δικαιολογία για οποιεσδήποτε ανακρίβειες ή προχειρολογίες δημοσιεύονται, δεδομένου ότι με βάση τον Κώδικα οι δημοσιογράφοι και τα ΜΜΕ έχουν την υποχρέωση να μεριμνούν ώστε να μη δημοσιεύονται πληροφορίες χωρίς εξακρίβωση της εγκυρότητάς τους.

Στην προκειμένη περίπτωση παρουσιάζονται να εκφέρουν απόψεις μη κατονομαζόμενοι ψυχολόγοι, που δεν είχαν καν την ευκαιρία να μιλήσουν με τον κατά συρροή δολοφόνο ώστε να μπορούν να εκφέρουν έγκυρη άποψη. Οι απόψεις τους παρουσιάστηκαν από την εφημερίδα ως έγκυρη επιστημονική γνώμη, ενώ μια πρόχειρη εξέταση των μεταδοθέντων από τα βουλγάρικα ΜΜΕ οδηγεί στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για σταχυολογήματα από όσα είχαν δει προηγουμένως το φως της δημοσιότητας στην Κύπρο.

Περαιτέρω, η Επιτροπή αποφάσισε ότι ο τίτλος της είδησης της «Αλήθειας» που κραύγαζε κυριολεκτικά «Βουλγάρα η μητέρα του Μεταξά» ήταν ιδιαίτερα ρατσιστικός, γιατί έτεινε να υποβάλει πως το υπόστρωμα για τα εγκλήματά του ήταν η καταγωγή του από Βουλγάρα μητέρα και η εγκατάλειψή του από τη μητέρα του στην παιδική του ηλικία.

ΑΠΟΨΕΙΣ ΕΙΔΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΚΑΤΑ ΣΥΡΡΟΗ ΔΟΛΟΦΟΝΟ ΚΡΙΘΗΚΑΝ ΠΡΟΧΕΙΡΟΛΟΓΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΚΡΙΒΕΙΣ, ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΡΑΤΣΙΣΤΙΚΕΣ

Η Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας εξέτασε παράπονο (19/25/4/2019) από 13 πολίτες για δημοσίευμα στο SigmaLive το οποίο ήταν το προϊόν συνέντευξης πού λήφθηκε από ψυχολόγο ονόματι Θάνο Ασκητή, σε σχέση με τα εγκλήματα ατόμου φερόμενου ως κατά συρροήν δολοφόνου, ο οποίος στη συνέχεια καταδικάστηκε από δικαστήριο για τη δολοφονία επτά γυναικών.

Ο ψυχολόγος, απαντώντας σε ερώτηση του δημοσιογράφου Αντώνη Αντωνίου γιατί ο φονιάς διάλεγε γυναίκες από τις Φιλιππίνες, απάντησε ως ακολούθως:

«Πρέπει να έχουμε ως δεδομένο ότι ο 35χρονος ήταν σαδιστής, ερχόταν σε ηδονή με τη διάπραξη των φόνων. Ως εκ τούτου, επέλεγε φυλές τις οποίες θεωρούσε ότι είχαν τα χαρακτηριστικά της υποταγής και της υπηρεσίας. Ο 35χρονος θεωρούσε ότι στις γυναίκες αυτής της φυλής θα μπορούσε να βρει παθητικά άτομα για να βγάλει το σεξισμό του».

Ο ψυχολόγος, περαιτέρω, διευκρίνισε τη λέξη «θεωρούσε», που όπως είπε ήταν η λέξη-κλειδί στην τοποθέτησή του, αναφέροντας ότι ο κατά συρροήν δολοφόνος «έβλεπε στο πρόσωπο των θμάτων του υποταγμένα άτομα.» Εξ άλλου, ο ψυχολόγος, σύμφωνα με την ανάρτηση στο SigmaLive, «επιβεβαίωσε την φημολογία ότι πρόσωπα που έχουν φρικιαστική δράση όμοια με του 35χρονου συνήθως φέρουν κάποιο παιδικό τραύμα, που πιθανόν να προέρχεται και από την ίδια την μητέρα.

«Μία πιθανή εγκατάλειψη της μητέρας στην παιδική ηλικία του δράστη είναι δυνατό να του προκάλεσε ανεπανόρθωτο τραύμα. Παράλληλα, είναι πιθανόν να υπέστη έντονη πειθαρχική και τιμωρητική συμπεριφορά, να βίωσε με λίγα λόγια σε πολύ μεγάλο βαθμό πειθαρχία που να έφτανε στο όριο της καταπίεσης».

Στην καταλείδα της είδησής της, η ιστοσελίδας ανέφερε πως «έδωσε βήμα στον κ. Ασκητή, ο οποίος υπό το ρόλο του ειδικού ψυχιάτρου έδωσε τη δική του ερμηνεία σε όσα βλέπουν το φως της δημοσιότητας.

Ξεκαθαρίζεται ότι πρόκειται για ερμηνεία των όσων βλέπουν το φως της δημοσιότητας και τονίζεται ότι ψυχίατρος δεν έχει εμβαθύνει επί της υπόθεσης. Ως εκ τούτου το Sigmalive έδωσε το βήμα στο Θάνο Ασκητή ως οφείλει και σε καμία περίπτωση δεν υιοθετεί τις εν λόγω θέσεις».

Οι παραπονούμενοι ανέφεραν ότι οι αναφορές πως ο δράστης θεωρούσε ότι οι γυναίκες από τις Φιλιππίνες είχαν το χαρακτηριστικό της υποταγής και υπηρεσίας και ότι ο δράστης πιθανό να υπέστη παιδικό τραύμα λόγω εγκατάλειψης του από τη μητέρα συνιστούσαν αφ’ ενός ρατσιστική αναφορά και αφ’ ετέρου διασυρμό της μητέρας.

Η ιστοσελίδα ανέφερε στην απάντησή της ότι στην προσπάθειά της να παράσχει έγκυρη πληροφόρηση, επικοινώνησε «με τον Διδάκτορα Ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών Θάνο Ασκητή, ο οποίος εξειδικεύεται σε θέματα Κοινωνικής Ψυχιατρικής και ανθρώπινης σεξουαλικής συμπεριφοράς» ο οποίος σκιαγραφώντας το προφίλ του δράστη είπε ότι «ο 35χρονος θεωρούσε ότι στις γυναίκες αυτής της φυλής θα μπορούσε να βρει παθητικά άτομα για να βγάλει τον σεξισμό του» και πως «έβλεπε στο πρόσωπο των θυμάτων του υποταγμένα άτομα». Η ιστοσελίδα υποστήριξε ότι όταν η θέση αυτή εκφράζεται «από άτομο που έχει την επαγγελματική επάρκεια να εκφράσει εμπεριστατωμένη άποψη δεν είναι δουλειά του δημοσιογράφου να κρίνει αν είναι επιστημονικά ορθή ή όχ»ι. Περαιτέρω υποστήριξε ότι «από πλευράς δεοντολογίας δεν υπάρχει καμία παραβίαση καθώς τόνισε ότι ‘ο δράστης θεωρούσε ότι στις γυναίκες αυτής της φυλής θα μπορούσε να βρει παθητικά άτομα για να βγάλει το σεξισμό του’».

Τέλος ανέφερε ότι με τη δήλωσή του ότι «μια πιθανή εγκατάλειψη της μητέρας στην παιδική ηλικία του δράστη είναι δυνατό να του προκάλεσε ανεπανόρθωτο τραύμα» και ότι «παράλληλα, είναι πιθανόν να υπέστη έντονη πειθαρχική και τιμωρητική συμπεριφορά, να βίωσε με λίγα λόγια σε πολύ μεγάλο βαθμό πειθαρχία που να έφτανε στο όριο της καταπίεσης», «ο Δρ. Θάνος Ασκητής πιθανολογεί και δεν αναφέρεται σε γεγονότα αλλά σε περιπτώσεις που πιθανόν να οδηγήσουν κάποιον σε αυτές τις ενέργειες. Εξετάζοντας το παράπονο, η Επιτροπή ενδιέτριψε ιδιαίτερα στο σύνηθες φαινόμενο, σε περιπτώσεις στυγερών εγκλημάτων ή μεγάλων ατυχημάτων, δημοσιογράφοι και ΜΜΕ να επιχειρούν να δώσουν εξηγήσεις ή πληροφόρηση καταφεύγοντας στην άποψη κάθε είδους «ειδικών», οι οποίοι κατά κανόνα εκφέρουν απόψεις στη βάση της κατά κανόνα ελλιπούς πρώτης πληροφόρησης ή γνώσης γεγονότων και καταστάσεων. Με βάση την εμπειρία από προηγούμενες ανάλογες περιπτώσεις η Επιτροπή επισήμανε ότι στις πλείστες από αυτές οι γνώμες που εκφέρονται διακρίνονται για την προχειρότητα και την έλλειψη εγκυρότητας, με αποτέλεσμα την παροχή μη έγκυρης πληροφόρησης προς το κοινό, οη οποία, επίσης στις πλείστες περιπτώσεις, διαψεύδεται από τις εξελίξεις. Η Επιτροπή αναφέρει ως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιας συμπεριφοράς την υπόθεση της συντριβής του αεροπλάνου της «Ηλιος», μετά την οποία επί εβδομάδες –και πολλούς μήνες προτού εκδοθεί το επιστημονικό πόρισμα για τα αίτια της πτώσης του αεροσκάφους- ειδικοί και μη πρόσφεραν στο κοινό ως έγκυρη πληροφόρηση κάθε είδους εξήγηση που καμιά σχέση δεν είχε με την πραγματικότητα. Εξετάζοντας τη συγκεκριμένη περίπτωση, η Επιτροπή διαπίστωσε πως με βάση και την παραδοχή που αναφέρεται στο δημοσίευμα, ότι δηλαδή ο κ. Ασκητής στηρίχθηκε στα «όσα βλέπουν το φως της δημοσιότητας» και ότι «δεν έχει εμβαθύνει επί της υπόθεσης» η πληροφόρηση που παρέσχε στο κοινό έπασχε όσον αφορά την εγκυρότητά της εφ’ όσον οι εκτιμήσεις του ψυχολόγου δεν στηρίχθηκαν σε αντικειμενικά έγκυρη πληροφόρηση αλλά σε ανεξακρίβωτες πληροφορίες.

Η Επιτροπή έκρινε ότι, εφ’ όσον ο ίδιος ο δημοσιογράφος είχε επιφυλάξεις για την ποιότητα της γνώμης του κ. Ασκητή που εκφράστηκαν με την αναφορά ότι η δημοσίευση των απόψεών του δεν σήμαινε και αποδοχή τους από το SigmaLive, το αυτονόητο θα ήταν να μη τους δώσει καμιά δημοσιότητα και να μην τις προσφέρει στο κοινό ως τη γνώμη ενός ειδικού.

Κατά, συνέπεια, η Επιτροπή αποφάσισε ότι η πληροφόρηση που δόθηκε από το SigmaLive συνιστά παραβίαση των προνοιών του άρθρου 1 του Κώδικα περί λήψης μέριμνας για μη δημοσίευση ανακριβών πληροφοριών και της γενικής πρόνοιας περί σεβασμού του δικαιώματος του κοινού για έγκυρη πληροφόρηση. Περαιτέρω, η Επιτροπή εξέτασε το μέρος του παραπόνου περί αναφορών που εμπεριέχουν το στοιχείο της φυλετικής προκατάληψης, όπως η άποψη του κ. Ασκητή ότι ο δράστης επέλεγε γυναίκες που «θεωρούσε» ότι είχαν τα χαρακτηριστικά της υποταγής και της υπηρεσίας και ότι στις γυναίκες αυτής της φυλής θα μπορούσε να βρει παθητικά άτομα για να βγάλει το σεξισμό του.

Η Επιτροπή έκρινε πως δεν θα μπορούσε να δεχθεί την εξήγηση ότι δεν υπήρχε θέμα παραβίασης της δεοντολογίας επειδή ο δράστης «θεωρούσε». Η φράση αυτή θεωρήθηκε έτι μεμπτή, γιατί ο ψυχολόγος έβαζε στη σκέψη του δράση ότι οι γυναίκες από τις Φιλιππίνες ήταν παθητικά και υποτακτικά άτομα.

Η Επιτροπή αποφάσισε ότι οι αναφορές αυτές εμπεριέχουν το στοιχείο της προκατάληψης στη βάση της φυλετικής καταγωγής και προέλευσης, κατά παράβαση της πρόνοιας του άρθρου 12 του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας.

Ομοίως, η Επιτροπή δεν αποδέχθηκε τη θέση της ιστοσελίδας ότι δεν υπήρχε παραβίαση του Κώδικα επειδή ο κ. Ασκητής πιθανολογούσε όταν αναφερόταν στους λόγους για τους οποίους ο δράστης οδηγήθηκε στη διάπραξη των εγκλημάτων του.

Ως εκ τούτου, αποφάσισε ότι οι φράσεις «συνήθως φέρουν κάποιο παιδικό τραύμα, που πιθανόν να προέρχεται και από την ίδια την μητέρα» και «μια πιθανή εγκατάλειψη της μητέρας στην παιδική ηλικία του δράση δυνατό να του προκάλεσε ανεπανόρθωτο τραύμα» συνιστούσε διασυρμό της μητέρας, κατά παράβαση των σχετικών προνοιών του άρθρου 12 του Κώδικα οι οποίες απαγορεύουν το διασυρμό ατόμων ή ομάδων.